<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="B35n0195">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Supplement to the Dazangjing, Electronic version, No. 195 頓悟大乘政理決</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大藏經補編數位版, No. 195 頓悟大乘政理決</title>
			<author>王錫著 </author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>BuBian</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">B</idno>.<idno type="vol">35</idno>.<idno type="no">195</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-11-07 11:34:32 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Supplement to the Dazangjing</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大藏經補編</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">頓悟大乘政理決</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【補編】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00764">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00764</charName>
				<mapping cb:dec="983804" type="PUA">U+F02FC</mapping>
			<mapping type="unicode">U+35DB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>笑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*笑]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04799">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04799</charName>
				<mapping cb:dec="987839" type="PUA">U+F12BF</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+548E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>咎</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[咎-人+卜]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06869">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06869</charName>
				<mapping cb:dec="989909" type="PUA">U+F1AD5</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+26407</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[日/羽]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07087">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07087</charName>
				<mapping cb:dec="990127" type="PUA">U+F1BAF</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2CEC0</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/廾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07249">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07249</charName>
				<mapping cb:dec="990289" type="PUA">U+F1C51</mapping>
			<mapping type="unicode">U+31F36</mapping><mapping type="normal_unicode">U+90CD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>那</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舟*巳]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07560">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07560</charName>
				<mapping cb:dec="990600" type="PUA">U+F1D88</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+42C4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>網</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[絅-口+又]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB09289">
				<charName>CBETA CHARACTER CB09289</charName>
				<mapping cb:dec="992329" type="PUA">U+F2449</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22693</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[愍-(弋-、)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10999">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10999</charName>
				<mapping cb:dec="994039" type="PUA">U+F2AF7</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28221</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>射</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[身*ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB28575">
				<charName>CBETA CHARACTER CB28575</charName>
				<mapping cb:dec="1011615" type="PUA">U+F6F9F</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3E26</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牙-(必-心)+(乂-(必-心))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB30778">
				<charName>CBETA CHARACTER CB30778</charName>
				<mapping cb:dec="1013818" type="PUA">U+F783A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E785</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>延</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[這-言+((旅-方)-(乞-乙))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB32262">
				<charName>CBETA CHARACTER CB32262</charName>
				<mapping cb:dec="1015302" type="PUA">U+F7E06</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>唯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[ㄙ*隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34046">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34046</charName>
				<mapping cb:dec="1017086" type="PUA">U+F84FE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C712</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[舟*己]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34049">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34049</charName>
				<mapping cb:dec="1017089" type="PUA">U+F8501</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[猒-月+目]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34052">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34052</charName>
				<mapping cb:dec="1017092" type="PUA">U+F8504</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[色-巴+(、/一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34054">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34054</charName>
				<mapping cb:dec="1017094" type="PUA">U+F8506</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27E89</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>趙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[起-巳+又]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34056">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34056</charName>
				<mapping cb:dec="1017096" type="PUA">U+F8508</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[女*(式-工+弓)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34058">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34058</charName>
				<mapping cb:dec="1017098" type="PUA">U+F850A</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+28242</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[躬-(巨-匚)+〦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34059">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34059</charName>
				<mapping cb:dec="1017099" type="PUA">U+F850B</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[泥-匕+(云-一+(巨-匚))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB34060">
				<charName>CBETA CHARACTER CB34060</charName>
				<mapping cb:dec="1017100" type="PUA">U+F850C</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[泥-匕+((巨-匚)/┐/一)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2016-04-14">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0797a" n="0797a"/>
<lb ed="B" n="0797a01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/>
<lb ed="B" n="0797a02"/>
<lb ed="B" n="0797a03"/>
<lb ed="B" n="0797a04"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>王錫《頓悟大乘政理决》序說並校記</cb:jhead></cb:juan><byline cb:type="author">饒宗頤</byline>
<lb ed="B" n="0797a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序說</cb:mulu>
<lb ed="B" n="0797a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一、早期漢蕃佛敎關係之史實</cb:mulu><head>一、早期漢蕃佛敎關係之史實</head>
<lb ed="B" n="0797a07"/><p xml:id="pB35p0797a0701">漢僧之入<name role="" type="person">吐蕃</name>，自文成公主以來，絡繹於途，若玄照、玄太，其著者也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0797001" n="0797001"/>是時適天竺者，
<lb ed="B" n="0797a08"/>取途<name role="" type="person">吐蕃</name>，每經泥波羅，今之<name role="" type="person">尼泊爾</name>也。義淨所記，如幷州之道方、道生法師。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0797002" n="0797002"/>京兆之末底僧
<lb ed="B" n="0797a09"/>訶，俱曾至泥波羅國。又言：</p>
<lb ed="B" n="0797a10"/><p xml:id="pB35p0797a1001">「復有二人，在泥波羅國，是<name role="" type="person">吐蕃</name>公主嬭母之息也。</p>
<lb ed="B" n="0797a11"/><p xml:id="pB35p0797a1101">初幷出家，後一歸俗，住大王寺，善梵語幷梵書，年三十五二十五矣。」</p>
<lb ed="B" n="0797a12"/><p xml:id="pB35p0797a1201">嬭母或指文成公主之乳母，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0797003" n="0797003"/>其子且自藏至<name role="" type="person">尼泊爾</name>習梵文，此亦<name role="" type="person">吐蕃</name>早期佛敎一趣事也。</p>
<lb ed="B" n="0797a13"/><p xml:id="pB35p0797a1301">大王寺或作<name role="" type="person">天王寺</name>。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0797004" n="0797004"/>是時漢僧經<name role="" type="person">吐蕃</name>赴印，多得文成公主之庇護。《衛藏通志》卷六大招
<lb ed="B" n="0797a14"/>寺條記建寺緣起云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0797005" n="0797005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0797005" n="0797005"/></p>
<lb ed="B" n="0797a15"/><p xml:id="pB35p0797a1501">「西藏第一番王，傳七世至曲結松贊噶木布，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0797006" n="0797006"/>迎唐公主。又差頭人倫布噶爾迎巴勒布王鄂
<lb ed="B" n="0797a16"/>特巴爾郭恰之女拜木薩爲妾。唐公主<anchor xml:id="nkr_note_orig_0797007" n="0797007"/>帶來釋迦牟尼佛像，拜木薩帶來墨居多爾濟佛，白木
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0798a" n="0798a"/>
<lb ed="B" n="0798a01"/>薩欲修廟宇，藏王擇地興修。」</p>
<lb ed="B" n="0798a02"/><p xml:id="pB35p0798a0201">大招寺建於拉薩，發議於<name role="" type="person">尼泊爾</name>（卽巴勒布）公主，而設計則出於文成公主。傳說謂文成公
<lb ed="B" n="0798a03"/>主帶來釋迦像，是佛敎傳入<name role="" type="person">吐蕃</name>，公主與有功焉。此寺，Bu Ston <anchor xml:id="nkr_note_orig_0798008" n="0798008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0798008" n="0798008"/> 書稱 "Rasa hphrul snaṅ"，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798009" n="0798009"/>漢人
<lb ed="B" n="0798a04"/>稱爲大召寺。</p>
<lb ed="B" n="0798a05"/><p xml:id="pB35p0798a0501">《衛藏通志》又稱「小昭寺，大昭寺北半里許，番名喇木契……乃唐公主所建。因唐公主悲
<lb ed="B" n="0798a06"/>思中國，故東向其門。」按<name role="" type="person">吐蕃</name>乞黎蘇籠獵贊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798010" n="0798010"/>時所立碑文，直稱此寺建自唐國，蓋指文成公主
<lb ed="B" n="0798a07"/>也。</p>
<lb ed="B" n="0798a08"/><p xml:id="pB35p0798a0801">桑鳶寺碑文第一詔勅則云 "ra mo che" 乃唐人所建。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798011" n="0798011"/> ra mo che 譯音卽「喇木昭」矣。</p>
<lb ed="B" n="0798a09"/><p xml:id="pB35p0798a0901">大昭、小昭二寺之建，皆與文成公主有關。公主入藏，下嫁<name role="" type="person">吐蕃</name>王松贊干布，在太宗貞觀十
<lb ed="B" n="0798a10"/>五年。（六四一）今拉薩布達拉宮尙有松贊與文成公主洞房舊址。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798012" n="0798012"/>大昭寺前圍牆中有柳二株，俗
<lb ed="B" n="0798a11"/>稱唐柳，又稱「公主柳」，傳說謂公主手植者也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798013" n="0798013"/></p>
<lb ed="B" n="0798a12"/><p xml:id="pB35p0798a1201">義淨述《南海寄歸傳》、《求法高僧傳》，在武后永昌元年，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798014" n="0798014"/>對於文成公主佚事多所熟聞，
<lb ed="B" n="0798a13"/>故備記之。此爲<name role="" type="person">吐蕃</name>松贊干布王朝漢蕃佛敎關係之大略。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798015" n="0798015"/></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0798a14"/>
<lb ed="B" n="0798a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二、<name role="" type="person">吐蕃</name>之延聘漢僧說法</cb:mulu><head>二、<name role="" type="person">吐蕃</name>之延聘漢僧說法</head>
<lb ed="B" n="0798a16"/><p xml:id="pB35p0798a1601"><name role="" type="person">吐蕃</name>佛敎，至乞黎蘇籠獵贊（Khrisron Lde btsan 742-797）始奠定基礎。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0798016" n="0798016"/>桑鳶寺碑第二詔
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0799a" n="0799a"/>
<lb ed="B" n="0799a01"/>勅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0799017" n="0799017"/>記<name role="" type="person">吐蕃</name>佛敎之起源云：</p>
<lb ed="B" n="0799a02"/><p xml:id="pB35p0799a0201">「先祖棄松贊（569-649）在位，於邏些之貝噶（Pe Ka）建佛寺，是爲<name role="" type="person">吐蕃</name>有佛敎之始。
<lb ed="B" n="0799a03"/>父王贊普棄隸縮贊（704-754）時，於扎瑪（brag-dmar）之噶菊（Kva c'ur）建寺」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0799018" n="0799018"/></p>
<lb ed="B" n="0799a04"/><p xml:id="pB35p0799a0401">松贊時雖有佛寺，而佛法猶未盛行。至棄隸縮贊之世，<name role="" type="person">吐蕃</name>舊敎與佛敎之爭始劇。時政在官
<lb ed="B" n="0799a05"/>族，吐谷渾王坌達延專决國政，棄隸縮贊興佛，吐谷渾有以翊贊之也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0799019" n="0799019"/></p>
<lb ed="B" n="0799a06"/><p xml:id="pB35p0799a0601">棄隸縮贊子黎蘇籠獵贊（亦稱棄松德贊）立，對於佛敎之推進益力。其値得書寫者有二事：
<lb ed="B" n="0799a07"/>一爲桑鳶寺之創建，一則爲向天竺國與大唐國兩鄰邦延聘龍象蒞蕃說法。</p>
<lb ed="B" n="0799a08"/><p xml:id="pB35p0799a0801">關於前者，Bu Ston 書記之頗詳，謂桑鳶寺之建，仿照 "O tanta pu ri" 伽藍型，爲須彌
<lb ed="B" n="0799a09"/>山，十二洲日月藻飾於圍牆。寺奠基於丁卯歲，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0799020" n="0799020"/>癸卯落成。阿闍梨 Padmasambhava （卽蓮華生）
<lb ed="B" n="0799a10"/>住其地爲僧正，凡十三年，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0799021" n="0799021"/>說一切有部。</p>
<lb ed="B" n="0799a11"/><p xml:id="pB35p0799a1101">關於後者，棄松德讚初遣使者 Ye-ses dban Po 於南藏 Men yul 地方（<name role="" type="person">尼泊爾</name>附近）與阿遮利
<lb ed="B" n="0799a12"/>耶菩薩（Acarya-bodhisattva, Santa Raksita 藏名 Sniba htsho）相會，遂偕入邏娑（拉薩）留住四月，
<lb ed="B" n="0799a13"/>還<name role="" type="person">尼泊爾</name>。不久德贊請師派 San-sis（禪師）卅人遊<name role="" type="person">吐蕃</name>，遂與蓮華生同入藏，於桑鳶（Bsam yas）建
<lb ed="B" n="0799a14"/>寺；其弟子卽蓮華戒（Kamala s'ila）也。</p>
<lb ed="B" n="0799a15"/><p xml:id="pB35p0799a1501">其時自唐國而至之和尙主大乘頓悟，蓮華生及蓮華戒則說小乘，於是<name role="" type="person">吐蕃</name>佛敎遂有頓門、漸
<lb ed="B" n="0799a16"/>門兩派之爭。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0799022" n="0799022"/></p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0800a" n="0800a"/>
<lb ed="B" n="0800a01"/><p xml:id="pB35p0800a0101">敦煌所出列（伯希和目）p .4646 號，爲一長方册，梵夾葉，現藏巴黎<name role="" type="person">國家圖書館</name>，其中一種
<lb ed="B" n="0800a02"/>未行題：</p>
<lb ed="B" n="0800a03"/><p xml:id="pB35p0800a0301">「頓悟大乘法理决一卷。」</p>
<lb ed="B" n="0800a04"/><p xml:id="pB35p0800a0401">前有叙題曰：</p>
<lb ed="B" n="0800a05"/><p xml:id="pB35p0800a0501">「前河西觀察判官朝散大夫殿中侍御史王錫撰。」</p>
<lb ed="B" n="0800a06"/><p xml:id="pB35p0800a0601">此卷正續藏皆未著錄，王錫事蹟，史傳亦無可考。戴密微敎授（Paul Demieville）因殫十年心力，
<lb ed="B" n="0800a07"/>譯成法文，詳加注釋，著 "Le Concile de Lhasa" 一書（一九五二、巴黎），幷附蓮華戒菩薩「廣
<lb ed="B" n="0800a08"/>釋菩提心論」譯本。王錫此文，卽據當日漢僧摩訶衍與婆羅門僧於<name role="" type="person">吐蕃</name>贊普御前問答，條記其
<lb ed="B" n="0800a09"/>語，其婆羅門僧卽蓮華戒也。自戴氏此書出，唐代<name role="" type="person">吐蕃</name>頓漸兩派之諍論，其事始爲國際學人所
<lb ed="B" n="0800a10"/>注意。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0800023" n="0800023"/> Tucci 邃於西藏語文，旣刊行藏王之墓（The Tombs of The Tibetan Kings, 1950）復於
<lb ed="B" n="0800a11"/> Minor Buddhist Texts（Part II, 1958）書中，依藏文材料，對當時漸門、頓門兩派辯論之事實，多
<lb ed="B" n="0800a12"/>所申述。</p>
<lb ed="B" n="0800a13"/><p xml:id="pB35p0800a1301">大英博物院所藏敦煌寫卷列 S. 2672 號（新號 6005）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0800024" n="0800024"/>記摩訶衍答問，前半殘缺殊甚。卷末
<lb ed="B" n="0800a14"/>書一禪師與婦人以詩酬答，不記經卷名稱。細審之，卽王錫之頓悟大乘正理决叙也，與巴黎本合
<lb ed="B" n="0800a15"/>爲天壤間第二本。</p>
<lb ed="B" n="0800a16"/><p xml:id="pB35p0800a1601">王錫叙記此事原委略云：</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0801a" n="0801a"/>
<lb ed="B" n="0801a01"/><p xml:id="pB35p0801a0101">「……粵我聖贊普，夙植善本，頓悟眞筌，愍萬性以長迷，演三乘之奧旨……頒傳境內，備
<lb ed="B" n="0801a02"/>遣精修，交聘鄰邦，大延龍象。曾於五天竺國請婆羅門僧第卅人，於大唐國請漢僧大師摩訶
<lb ed="B" n="0801a03"/>衍等三人，同會淨域，牙（互）說眞宗。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0801025" n="0801025"/>我大師密授禪門，明標法印，皇后沒盧氏，一自
<lb ed="B" n="0801a04"/>虎（虔）誠，劃然開悟，剃除紺髮，披掛緇衣……常能方便，化誘生靈。常爲贊普姨母悉囊
<lb ed="B" n="0801a05"/>南氏及諸大臣夫人卅餘人說大乘法，皆一時出家矣。……首自申年，我大師忽奉明詔……請
<lb ed="B" n="0801a06"/>與小乘論議，商礭（榷）是非……至戌年正月十五日，大宣詔命曰：摩訶衍所開禪義，究暢
<lb ed="B" n="0801a07"/>經文，一無差錯。從今已後，任道俗依法修習。……」</p>
<lb ed="B" n="0801a08"/><p xml:id="pB35p0801a0801">文中未明記贊普名，惟後段有句云：</p>
<lb ed="B" n="0801a09"/><p xml:id="pB35p0801a0901">「臣摩訶衍言：當沙州降下之日，奉贊普恩命，遠追開示禪門。……」</p>
<lb ed="B" n="0801a10"/><p xml:id="pB35p0801a1001">沙州部分陷於<name role="" type="person">吐蕃</name>，在<name role="" type="person">唐德宗</name>建中二年辛酉（七八一）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0801026" n="0801026"/>。時陷落者爲壽昌縣，而沙州全境至貞
<lb ed="B" n="0801a11"/>元三年（七八七）方爲<name role="" type="person">吐蕃</name>占領。卷中之贊普，應是棄松德贊，所稱婆羅門僧卅人，卽指蓮華生
<lb ed="B" n="0801a12"/>第二度入藏所帶之禪師卅人。至來自唐國摩訶衍三人，徵諸漢籍，不見記載。惟佛祖統紀四一云：</p>
<lb ed="B" n="0801a13"/><p xml:id="pB35p0801a1301">「建中二年，<name role="" type="person">吐蕃</name>遣使乞朝廷賜沙門善講佛理者，帝令良琇文素往說法敎化，歲一更之。」</p>
<lb ed="B" n="0801a14"/><p xml:id="pB35p0801a1401">此事蓋本《唐會要》九七<name role="" type="person">吐蕃</name>條云：（又册府元龜九八〇外臣部「通好」亦載之。）</p>
<lb ed="B" n="0801a15"/><p xml:id="pB35p0801a1501">「建中二年三月，以萬年縣令崔漢衡爲殿中少監，持節使西戎。初，<name role="" type="person">吐蕃</name>遣使求沙門之善講
<lb ed="B" n="0801a16"/>者，至是遣僧良琇、文素二人行，每人歲一更之。」</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0802a" n="0802a"/>
<lb ed="B" n="0802a01"/><p xml:id="pB35p0802a0101">此爲唐國應<name role="" type="person">吐蕃</name>之請遣僧衆人藏之唯一紀錄。王錫云唐國摩訶衍三人，其二不知名姓。據文
<lb ed="B" n="0802a02"/>中沙州降下一句，知摩訶衍受聘赴<name role="" type="person">吐蕃</name>，不可能爲建中二年之事。王錫所言之唐僧三人，亦不可
<lb ed="B" n="0802a03"/>能指良琇、文素等。</p>
<lb ed="B" n="0802a04"/><p xml:id="pB35p0802a0401">尙有說者，西藏 Tantrup（Kra abrag）廟有大鐘，G. Tucci 與 H. E. Richardson 皆曾至其他
<lb ed="B" n="0802a05"/>調查。此鐘乃功德主皇后 Jo mo byan Chub 爲（其子）棄獵松贊（Khri Lde sron brtsan）（798-815）
<lb ed="B" n="0802a06"/>祈壽，鑄鐘者爲唐國和尙 "Rin cen." <anchor xml:id="nkr_note_orig_0802027" n="0802027"/></p>
<lb ed="B" n="0802a07"/><p xml:id="pB35p0802a0701">其音近似良琇之藏譯，未敢遽定。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0802028" n="0802028"/>向來對 Rin cen 漢名，無從復原，惟 Rin cen 藏文訓「寶」，
<lb ed="B" n="0802a08"/>似亦漢僧而用<name role="" type="person">吐蕃</name>語爲名者。</p>
<lb ed="B" n="0802a09"/><p xml:id="pB35p0802a0901">摩訶衍與婆羅門僧講論，王錫云：「首自申年」至「戌年正月」，其年代應如下：（戴敎授
<lb ed="B" n="0802a10"/>說）</p>
<lb ed="B" n="0802a11"/><p xml:id="pB35p0802a1101">申年──<name role="" type="person">唐德宗</name>貞元八年壬申（七九二）</p>
<lb ed="B" n="0802a12"/><p xml:id="pB35p0802a1201">戌年──<name role="" type="person">唐德宗</name>貞元十年甲戌（七九四）</p>
<lb ed="B" n="0802a13"/><p xml:id="pB35p0802a1301">因申年廢「禪」至戌年恢復，如申爲建中元年庚申，時方罷禪學，何得於建中二年，漢廷派遣僧
<lb ed="B" n="0802a14"/>衆良琇輩蒞蕃講學耶？</p>
<lb ed="B" n="0802a15"/><p xml:id="pB35p0802a1501">良琇於建中二年（七八一）三月隨崔漢衡入<name role="" type="person">吐蕃</name>，卽遇沙州陷落，此後或留居蕃地：迨七九
<lb ed="B" n="0802a16"/>四年正月十五日，贊普詔許開敎禪義，至七九八以後，卽入棄獵松贊統治之世。大鐘爲棄獵松贊
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0803a" n="0803a"/>
<lb ed="B" n="0803a01"/>祈福，則當鑄於七九八以後。</p>
<lb ed="B" n="0803a02"/><p xml:id="pB35p0803a0201">又鐘銘之功德主皇后 Jo mo byan chub 蓋卽棄松德贊之皇后。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0803029" n="0803029"/>王統鏡：棄松贊王后一人 Hbro bzah
<lb ed="B" n="0803a03"/> buan chub btsun</p>
<lb ed="B" n="0803a04"/><p xml:id="pB35p0803a0401">桑鳶寺鐘銘：皇后國母 Jo mo rgyal mo btsun yun 卽鐘銘之 Jo mo byan chub，據《王統鏡》正爲
<lb ed="B" n="0803a05"/> Hbro 氏，卽沒盧氏。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0803030" n="0803030"/>王錫謂「皇后沒盧氏皈依大乘」，卽從摩訶衍披剃，Rin can 爲其鑄鐘
<lb ed="B" n="0803a06"/>也。</p>
<lb ed="B" n="0803a07"/><p xml:id="pB35p0803a0701">王錫叙又云：</p>
<lb ed="B" n="0803a08"/><p xml:id="pB35p0803a0801">「摩訶衍依止和上法號降魔、小福張和上<g ref="#CB32262">唯</g>仰、大福六和尙。同敎示大乘禪門，自從開法已
<lb ed="B" n="0803a09"/>來，經五六十年，亦曾久居山林樹下，出家以來，所得信施財物，亦曾著貯積，隨時盡皆轉
<lb ed="B" n="0803a10"/>施。」（P 本）</p>
<lb ed="B" n="0803a11"/><p xml:id="pB35p0803a1101">按 S 本文字與此微有不同。如「依止和上」，S 本誤作「知上」，「大福」作「大福德」，多一
<lb ed="B" n="0803a12"/>「德」字，「准仰」，S 本作「<g ref="#CB32262">唯</g>（惟）仰」，似是人名。</p>
<lb ed="B" n="0803a13"/><p xml:id="pB35p0803a1301">所謂依止者，凡比丘新度後，以依止其先輩比丘而受其監督，從學參禪，此師卽其依止和
<lb ed="B" n="0803a14"/>尙。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0803031" n="0803031"/>摩訶衍自言：法號降魔、小福、大福輩皆其依止師，此數人者，皆北宗神秀之法嗣，見景
<lb ed="B" n="0803a15"/>德傳燈錄。然宗密答裴休問之《中華傳心地禪門師資承襲圖》神會門下有摩訶衍，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0803032" n="0803032"/>是摩訶衍者，
<lb ed="B" n="0803a16"/>又曾及神會門下。茲將摩訶衍在南北宗之關係表之如下：</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0804a" n="0804a"/>
<lb ed="B" n="0804a01"/><table cols="4"><row><cell rows="4">弘忍（五祖）</cell><cell rows="3">神秀（禪師）</cell><cell>兗州　降魔藏禪師</cell><cell rows="3">摩訶衍</cell></row>
<lb ed="B" n="0804a02"/><row><cell>西京　義福禪師</cell></row>
<lb ed="B" n="0804a03"/><row><cell>京兆　小福禪師</cell></row>
<lb ed="B" n="0804a04"/><row><cell>慧能（六祖）</cell><cell><name role="" type="person">荷澤神會</name>和尙</cell><cell/></row></table>
<lb ed="B" n="0804a05"/>
<lb ed="B" n="0804a06"/>
<lb ed="B" n="0804a07"/><p xml:id="pB35p0804a0701">摩訶衍於神秀爲再傳，神秀之傳付者，河東普寂及大智（卽義福）兩禪師，幷稱東山繼德。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0804033" n="0804033"/>
<lb ed="B" n="0804a08"/>所謂大福應卽義福，是摩訶衍本出禪門北宗，又事神會，蓋兼習南北宗者也。</p>
<lb ed="B" n="0804a09"/><p xml:id="pB35p0804a0901">摩訶衍事蹟，向來未明，只知其曾居瓜州耳。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0804034" n="0804034"/></p>
<lb ed="B" n="0804a10"/><p xml:id="pB35p0804a1001">與摩訶衍在<name role="" type="person">吐蕃</name>開示禪敎者，又有達摩麼低，王錫《政理决》云：</p>
<lb ed="B" n="0804a11"/><p xml:id="pB35p0804a1101">「陛下了知臣之所說，禪門宗旨是正，遣與達摩麼低同開禪敎，然始敕命頒下諸處，令百姓
<lb ed="B" n="0804a12"/>官寮盡知。」（此據 S 本，P 本 F。154b）</p>
<lb ed="B" n="0804a13"/><p xml:id="pB35p0804a1301">P 本作達摩低，無「麼」字。按達摩麼低是 Dharmamati, 乃梵名，唐云法意。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0804035" n="0804035"/>據禪門師資
<lb ed="B" n="0804a14"/>承襲圖有襄州法意，與摩訶衍同出神會門下，當卽此人。</p>
<lb ed="B" n="0804a15"/><p xml:id="pB35p0804a1501">摩訶衍事蹟，猶有可考者，知其早歲曾爲長沙嶽麓寺住持。唐李邕《麓山寺碑》云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0804036" n="0804036"/></p>
<lb ed="B" n="0804a16"/><p xml:id="pB35p0804a1601">「……總管大將軍齊郡公權公諱武，福德莊嚴，喜慧方便，疏寫四部，鎭重百城。有若智謙
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0805a" n="0805a"/>
<lb ed="B" n="0805a01"/>法師者，願廣於天，心細於氣，誦習山頂，創立花臺。有若摩訶衍禪師者，五力圓常，四無
<lb ed="B" n="0805a02"/>淸淨，以因因而入果果，以滅滅而會如如。有若首楞法師者，文史早通，道釋後得，遠涉異
<lb ed="B" n="0805a03"/>會，幽尋天台……並建場所，牙（互）爲住持……」</p>
<lb ed="B" n="0805a04"/><p xml:id="pB35p0805a0401">此碑末題「大唐開元十八年歲次庚午……前陳州刺史李邕文幷書」，蓋立於玄宗朝。據碑文
<lb ed="B" n="0805a05"/>繼摩訶衍者，又有首楞法師，假定摩訶衍任嶽麓住持爲廿五歲，約當開元十年（七二二）。如前
<lb ed="B" n="0805a06"/>文考證沙州部分陷落於建中二年（七八一），其入<name role="" type="person">吐蕃</name>，不知在何年。而建中貞元間，摩訶衍年
<lb ed="B" n="0805a07"/>已逾八十矣。證以王錫所記，摩訶衍自言：「況臣老耄心風，所說忘前失後」。曲禮云「八十、
<lb ed="B" n="0805a08"/>九十曰耄」。耄是九十之名，是摩訶衍在<name role="" type="person">吐蕃</name>，已近九十之年。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0805a09"/>
<lb ed="B" n="0805a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三、漢僧開示禪門所至<name role="" type="person">吐蕃</name>地名考證</cb:mulu><head>三、漢僧開示禪門所至<name role="" type="person">吐蕃</name>地名考證</head>
<lb ed="B" n="0805a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">前文</cb:mulu><p xml:id="pB35p0805a1101">摩訶衍開法<name role="" type="person">吐蕃</name>，王錫記云：</p>
<lb ed="B" n="0805a12"/><p xml:id="pB35p0805a1201">「亦曾於京中已上三處開法，信受弟子約有五千餘人」（S 本「京」字作「景」。）</p>
<lb ed="B" n="0805a13"/><p xml:id="pB35p0805a1301">「臣沙門摩訶衍言：當沙州降下之日，奉贊普恩命，遠追令開示禪門，及至邏娑，衆人共問
<lb ed="B" n="0805a14"/>禪法，爲未奉進止，冈（罔）敢卽說。復追到割，屢蒙聖主誥（詰）訖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0805037" n="0805037"/>，却發遣赴邏娑，
<lb ed="B" n="0805a15"/>敎令說禪，復於章蹉、及特便（使）邏娑，數月盤誥（詰）。又於勃礐澷尋究其源，非是一
<lb ed="B" n="0805a16"/>度」。（P 本）F。1546</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0806a" n="0806a"/>
<lb ed="B" n="0806a01"/><p xml:id="pB35p0806a0101">「臣沙門摩訶衍言：當沙州降下之日，奉進止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0806038" n="0806038"/>冈敢卽說。後追到訟割，屢蒙聖主誥問訖。
<lb ed="B" n="0806a02"/>却發遣赴羅娑，敎令說禪。復於章躇（蹉）及特便邏娑，數月盤詰，又於勃礐漫，尋究其源，
<lb ed="B" n="0806a03"/>非是一度。」（S 本）</p>
<lb ed="B" n="0806a04"/><p xml:id="pB35p0806a0401">上列一段文字，倫敦巴黎兩卷微有異同，S 本缺贊普以下二十三字。戴氏謂三處卽割、章
<lb ed="B" n="0806a05"/>蹉、及勃礐漫。又謂京中卽拉薩。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0806039" n="0806039"/> GṬucci 謂割古音 Kat，西藏地名譯成漢文，極少僅有一
<lb ed="B" n="0806a06"/>音，故疑 P 卷偶有寫失或殘泐，今觀 S 本正作「訟割」，可證其說之確。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0806040" n="0806040"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0806040" n="0806040"/>
<lb ed="B" n="0806a07"/>關於<name role="" type="person">吐蕃</name>諸地名，邏娑而外，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0806041" n="0806041"/>訟割、章蹉、勃礐漫各地，亟須考證，茲分別論之。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0806a08"/>
<lb ed="B" n="0806a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">勃礐漫</cb:mulu><head>勃礐漫</head>
<lb ed="B" n="0806a10"/><p xml:id="pB35p0806a1001">「勃礐漫」一名，今合兩本，其中一字可確定爲「礐」字無疑。Tucci 讀此地名爲 Poman（勃
<lb ed="B" n="0806a11"/>漫），謂或卽<name role="" type="person">吐蕃</name>王常居之「Brag dmar」。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0806042" n="0806042"/>按據寫卷應作「勃礐漫」。</p>
<lb ed="B" n="0806a12"/><p xml:id="pB35p0806a1201">勃，漢、藏互譯作爲語首前綴，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0806043" n="0806043"/>而礐字見廣韻二十一麥「力摘切」，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0806044" n="0806044"/>與 rag 音相近，故
<lb ed="B" n="0806a13"/>「勃礐」可相當於 Brag dmar 自卽「漫」。</p>
<lb ed="B" n="0806a14"/><p xml:id="pB35p0806a1401">故勃礐漫爲 Brag dmar 之漢譯，可無疑義。其地淸代譯名作札瑪爾。《衛藏通志》薩木秧寺
<lb ed="B" n="0806a15"/>條云：</p>
<lb ed="B" n="0806a16"/><p xml:id="pB35p0806a1601">「拉撒東二日山南薩木秧地方，藏王曲給松贊噶木布第五世曲結赤松特贊欲修札瑪爾正桑
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0807a" n="0807a"/>
<lb ed="B" n="0807a01"/>廟，赴甲噶爾延請班第達擇地興修未成，後令藏地能習經咒之人赴甲噶爾，請祖師白瑪薩木
<lb ed="B" n="0807a02"/>巴娃降收妖邪，仿照甲噶爾阿蘭達蘇哩廟宇式，修造三頂四八方，以象星宿。」</p>
<lb ed="B" n="0807a03"/><p xml:id="pB35p0807a0301">薩木秧寺俗稱桑鳶寺，薩木秧與桑鳶俱卽 Bsam yas 之音譯。志稱祖師白瑪薩木巴娃，卽
<lb ed="B" n="0807a04"/> Padmasambhava（蓮華生）也。</p>
<lb ed="B" n="0807a05"/><p xml:id="pB35p0807a0501"> Brag dmar 見於碑文，本稱 Brag mar，去 Bsam yas 之北數里，有小寺，相傳爲 K'ri sron Lde
<lb ed="B" n="0807a06"/> btsan 出生之所，附近皆廢墟，爲<name role="" type="person">吐蕃</name>王冬季遊憩之地。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0807045" n="0807045"/> Brag dmar 近代則譯作扎瑪爾。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0807046" n="0807046"/></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0807a07"/>
<lb ed="B" n="0807a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">訟割</cb:mulu><head>訟割</head>
<lb ed="B" n="0807a09"/><p xml:id="pB35p0807a0901">P 本奪一「訟」字，今據 S 本補。訟割卽 Zun mk'ar，亦稱 Tsungkar，其地沿藏布江去桑
<lb ed="B" n="0807a10"/>鳶（bsam yas）之西數里<anchor xml:id="nkr_note_orig_0807047" n="0807047"/>卽乞黎蘇籠獵贊普（K'ri sron Lde btsan）與東印度高僧蓮華生（Padmasa
<lb ed="B" n="0807a11"/> mbhava）相會之處。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0807048" n="0807048"/>乞黎蘇籠獵贊普亦駕崩於此。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0807049" n="0807049"/>（《西藏記》上所謂宗角疑卽此。）衛藏
<lb ed="B" n="0807a12"/>通志謂蓮生仿照甲噶爾阿蘭達蘇哩廟宇式<anchor xml:id="nkr_note_orig_0807050" n="0807050"/>以造桑鳶寺，（bsam yas）。是訟割在桑鳶興造之前，
<lb ed="B" n="0807a13"/>本自有廟耳。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0807a14"/>
<lb ed="B" n="0807a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">章蹉</cb:mulu><head>章蹉</head>
<lb ed="B" n="0807a16"/><p xml:id="pB35p0807a1601">章蹉一地，向來未明。《衛藏通志》察木珠寺條云：俗名「昌諸寺」，「藏王曲結松贊噶木
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0808a" n="0808a"/>
<lb ed="B" n="0808a01"/>布立大昭之時，赴雅爾嚨（Yarlung valley）等處，見小海子，內有妖蛇五首，欲將海水戽乾，上建
<lb ed="B" n="0808a02"/>廟宇……。乃於其海修建廟宇，供奉桑堆佛十九尊。」又同書大招寺條云：</p>
<lb ed="B" n="0808a03"/><p xml:id="pB35p0808a0301">「……虔祝神佛，欲將邪氣鎭壓，在昌諸、銷囉、倫塔、堆陽四地方接連地脈之處，建寺一
<lb ed="B" n="0808a04"/>百八座。」</p>
<lb ed="B" n="0808a05"/><p xml:id="pB35p0808a0501">「昌諸」與「章蹉」音最相近。王錫謂「復於章蹉及特使羅娑數月盤詰」。章蹉以昌諸（寺）
<lb ed="B" n="0808a06"/>當之，頗合。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0808051" n="0808051"/></p>
<lb ed="B" n="0808a07"/><p xml:id="pB35p0808a0701">由上推究，可得結論如下：</p>
<lb ed="B" n="0808a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB35p0808a0801"><p xml:id="pB35p0808a0801">（1）邏娑亦誤作邏婆，卽在拉薩大招寺。</p></item>
<lb ed="B" n="0808a09"/><item xml:id="itemB35p0808a0901"><p xml:id="pB35p0808a0901">（2）訟割卽 Zun mkar，其地先有阿蘭達蘇哩廟。</p></item>
<lb ed="B" n="0808a10"/><item xml:id="itemB35p0808a1001"><p xml:id="pB35p0808a1001">（3）章蹉可能卽在昌諸寺。</p></item>
<lb ed="B" n="0808a11"/><item xml:id="itemB35p0808a1101"><p xml:id="pB35p0808a1101">（4）勃礐漫（Brag-dmar）卽在扎瑪桑鳶寺。</p></item></list>
<lb ed="B" n="0808a12"/><p xml:id="pB35p0808a1201">邏娑大招寺昌諸寺皆始建於松贊干布時代；勃礐漫（扎瑪爾）之桑鳶寺則建於棄隸縮贊，訟
<lb ed="B" n="0808a13"/>割原有阿蘭達哩廟，桑鳶寺之建，卽仿傚訟割舊廟之制。摩訶衍與蓮華戒諍論所到之所，其地皆
<lb ed="B" n="0808a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0808a1401" n="0808a1401"/><anchor xml:id="beg0808a1401" n="0808a1401"/>已<anchor xml:id="end0808a1401"/>有寺。王錫但擧其地名，茲更補述寺廟，以爲考證之助。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0808a15"/>
<lb ed="B" n="0808a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四、從摩訶衍所引經典論後期禪宗對金剛經、楞伽經之並重</cb:mulu><head>四、從摩訶衍所引經典論後期禪宗對金剛經、楞伽經之並重</head>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0809a" n="0809a"/>
<lb ed="B" n="0809a01"/><p xml:id="pB35p0809a0101">胡適之謂南宗神會以《金剛經》代替楞伽經，然今觀此卷，摩訶衍答「聲聞住無相得入大乘」問
<lb ed="B" n="0809a02"/>云：「准楞伽經云：若住無相，不見大乘。所以不得取無相定。是故經文應無所住而生其心」。</p>
<lb ed="B" n="0809a03"/><p xml:id="pB35p0809a0301">此引《金剛經》要語，以釋《楞伽經》「不住無相」之義。以明宜住無所住，則《楞伽經》
<lb ed="B" n="0809a04"/>與《金剛經》幷用。理訣又云：</p>
<lb ed="B" n="0809a05"/><p xml:id="pB35p0809a0501">「摩訶衍再說，不依疏論，准大乘經文指示。摩訶衍所修習者依大般若、楞伽、思益、密
<lb ed="B" n="0809a06"/>嚴、金剛、維摩、大佛頂、花（華）嚴、涅槃、寶積、普起三昧等經，信受奉行。
<lb ed="B" n="0809a07"/>……同敎示大乘禪門。……現令弟子沙彌未能修禪，已敎誦得楞伽一部，維摩一部，每日長
<lb ed="B" n="0809a08"/>誦。……於大乘無觀禪中，無別緣事常習不闕。以智惠（慧）每誦大乘，取義信樂般若波羅
<lb ed="B" n="0809a09"/>蜜者甚多。」（S 本）</p>
<lb ed="B" n="0809a10"/><p xml:id="pB35p0809a1001">是其誦習經典，不專主於一種。而楞伽與維摩尤爲重視。神秀敎普寂「令看思益，次楞伽，
<lb ed="B" n="0809a11"/>因吿此兩部經，禪學所宗要著。」（見李邕《大照禪師塔銘》）</p>
<lb ed="B" n="0809a12"/><p xml:id="pB35p0809a1201">摩訶衍敎人，仍是循此軌轍。另一方面，可見楞伽經在晚期之禪宗，尙佔極重要之地位。</p>
<lb ed="B" n="0809a13"/><p xml:id="pB35p0809a1301">西藏史中目摩訶衍爲頓門派，稱之曰「大乘和尙」，藏言 Hva-Saṅ；目印度僧爲漸門派，稱
<lb ed="B" n="0809a14"/>之曰「禪師」，藏言 Sansis，則以小乘、大乘爲判別之分。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0809052" n="0809052"/></p>
<lb ed="B" n="0809a15"/><p xml:id="pB35p0809a1501">《傳燈錄》自達摩以下悉稱曰「禪師」，則以統指大乘法師，異乎藏人之專指小乘者流。今
<lb ed="B" n="0809a16"/>觀敦煌所出神會語錄題曰「《南陽和上頓敎解脫禪門直了性壇語》」（頁二○四五）曰「《南陽
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0810a" n="0810a"/>
<lb ed="B" n="0810a01"/>和尙問答雜徵義》」（頁六五五七）。「和上」一名，與大乘頓敎發生密切關係者，其事似與神
<lb ed="B" n="0810a02"/>會不無因緣。摩訶衍爲神會門下，以頓悟開示，且對其依止師均稱爲和上，其入<name role="" type="person">吐蕃</name>必以和上自
<lb ed="B" n="0810a03"/>號，如神會之比，故藏史遂以 Hva-San 稱之也。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0810a04"/>
<lb ed="B" n="0810a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五、建中至長慶間佛敎關係二三事</cb:mulu><head>五、建中至長慶間佛敎關係二三事</head>
<lb ed="B" n="0810a06"/><p xml:id="pB35p0810a0601">建中初，唐遣僧入<name role="" type="person">吐蕃</name>講論佛理者，蓋是時蕃、漢方修好，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0810053" n="0810053"/>故良琇文素，得前往說法。
<lb ed="B" n="0810a07"/>《舊唐書德宗紀》「建中三年夏四月庚申，先陷蕃僧尼將士八百人自<name role="" type="person">吐蕃</name>還。」則其先已有唐國
<lb ed="B" n="0810a08"/>僧尼羈居蕃地。至貞元三年，侍中渾瑊與<name role="" type="person">吐蕃</name>盟於平凉，爲蕃兵所劫，自崔漢衡以下將吏陷落者
<lb ed="B" n="0810a09"/>六十餘人。（《德宗紀》）是時陷蕃者亦有棲心釋氏之敎，爲贊普所重，如路泌卽其一人。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0810054" n="0810054"/>呂溫早
<lb ed="B" n="0810a10"/>歲亦曾陷蕃，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0810055" n="0810055"/>衡州集中有詩，可爲佐證。Demieville 書中，附載若干詩歌，爲當日流落西蕃者
<lb ed="B" n="0810a11"/>之作，憂愁羈思，讀之墜淚。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0810056" n="0810056"/>抑敦煌石室所出曲子，若頁三一二八之菩薩蠻，頁三一二八、
<lb ed="B" n="0810a12"/> S 五五五六之望江南，亦皆紀實之篇。S 二六○七且有贊普子一詞，以<name role="" type="person">吐蕃</name>王號爲調名，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0810057" n="0810057"/>是又
<lb ed="B" n="0810a13"/>蕃、漢文化交流之結果，則軼出宗敎範圍矣。</p>
<lb ed="B" n="0810a14"/><p xml:id="pB35p0810a1401">《册府元龜》（九七六）外臣部「褒異」云：</p>
<lb ed="B" n="0810a15"/><p xml:id="pB35p0810a1501">「（唐）穆宗以元和十五年八二○卽位，七月壬戌，詔盛飾安國、慈恩、千褊（福）升業、
<lb ed="B" n="0810a16"/>章敬等寺，縱<name role="" type="person">吐蕃</name>使者以觀焉。」</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0811a" n="0811a"/>
<lb ed="B" n="0811a01"/><p xml:id="pB35p0811a0101">此則宗敎性典體，有<name role="" type="person">吐蕃</name>使者之參與其間。《舊唐書敬宗紀》：</p>
<lb ed="B" n="0811a02"/><p xml:id="pB35p0811a0201">「（長慶四年）九月甲子，<name role="" type="person">吐蕃</name>遣使求<name role="" type="person">五臺山</name>圖。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0811058" n="0811058"/></p>
<lb ed="B" n="0811a03"/><p xml:id="pB35p0811a0301">《册府元龜》五二：</p>
<lb ed="B" n="0811a04"/><p xml:id="pB35p0811a0401">「穆宗長慶四年九月甲子，靈武節度使李進誠奏：<name role="" type="person">吐蕃</name>遣使求<name role="" type="person">五臺山</name>圖。山在代州，多浮圖
<lb ed="B" n="0811a05"/>之跡，西戎尙此敎，故來求之。」</p>
<lb ed="B" n="0811a06"/><p xml:id="pB35p0811a0601">按<name role="" type="person">五臺山</name>圖，據《古淸凉傳》，乃高宗龍朔年間，勑西京會昌寺沙門會頤往淸凉山檢行聖
<lb ed="B" n="0811a07"/>迹。幷將五台縣呂玄覺畫師張公榮等十餘人同往，繪寫成圖。會頤又以此山圖作小帳，述略傳一
<lb ed="B" n="0811a08"/>卷，廣行三輔。故<name role="" type="person">吐蕃</name>遣使來求之。斯亦晚期漢、蕃佛敎交流之盛事也。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0811a09"/>
<lb ed="B" n="0811a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六、附記</cb:mulu><head>六、附記</head>
<lb ed="B" n="0811a11"/><p xml:id="pB35p0811a1101">王<anchor xml:id="nkr_note_add_0811a1101" n="0811a1101"/><anchor xml:id="beg0811a1101" n="0811a1101"/>錫<anchor xml:id="end0811a1101"/>《頓悟大乘政理决》，載密微敎授已有深邃研究，流布海內。（載氏又有 "Deux Documents
<lb ed="B" n="0811a12"/> de Touen-Houang sur le Dhyāna Chinois" 一文，刊於日本塚本善隆博士頌壽紀念佛敎史學論文集
<lb ed="B" n="0811a13"/>中，一九六一，京都。）讀者可取參考。</p>
<lb ed="B" n="0811a14"/><p xml:id="pB35p0811a1401">S 本卷末不記「大乘頓悟政理决」書名，惟別有一段文字如下：</p>
<lb ed="B" n="0811a15"/><p xml:id="pB35p0811a1501">「有一禪師，尋山入寂，遇至石穴，見一婦人，可年十二、三，顏容甚媚麗，床臥<anchor xml:id="nkr_note_add_0811a1501" n="0811a1501"/><anchor xml:id="beg0811a1501" n="0811a1501"/>榻<anchor xml:id="end0811a1501"/>席，宛
<lb ed="B" n="0811a16"/>若凡居，經書在床，筆硯俱有。因而恠之，以詩問曰：床頭安紙筆，擬欲樂追尋，壁土懸明
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0812a" n="0812a"/>
<lb ed="B" n="0812a01"/>鏡，那能不照心。女子答曰：紙筆題般若，將爲答人書，時觀鏡裏像，萬色悉歸虛。禪師又
<lb ed="B" n="0812a02"/>答曰：般若無文字，何須紙筆題，離縛還被縛，除迷却被迷。女子答曰：文字本解脫，無非
<lb ed="B" n="0812a03"/>是般若，心外見迷人，知君是迷者。禪師無詞，退到歸路。女子從贈曰：行路路難難，心中
<lb ed="B" n="0812a04"/>本無物。只爲無物得心安。無見心中常仏。欲修道人不由師敎內心自悟者：迷色覺朗，耶
<lb ed="B" n="0812a05"/>（邪）覆心開。迷心逐境走，無照心不迴。惣緣見相病，細色競投來，明珠被雲影，光色闇
<lb ed="B" n="0812a06"/>如灰。忽逢法水動，磨洗劃然開。欲修人從師問道悟解者：覺照由如露，終是幻相惑，論談
<lb ed="B" n="0812a07"/>破執病，借空影眞如，說經言下住。」</p>
<lb ed="B" n="0812a08"/><p xml:id="pB35p0812a0801">考大英博物院敦煌卷 S 六四六，三一四兩號亦有相同之偈。兹錄其一於下：</p>
<lb ed="B" n="0812a09"/><p xml:id="pB35p0812a0901">「揚州凱禪師遊山石室，見一女人獨枕一床，贈詩一首。</p>
<lb ed="B" n="0812a10"/><lg type="regular" xml:id="lgB35p0812a1001"><l>床頭安紙筆，</l><l>終是樂追尋。</l>
<lb ed="B" n="0812a11"/><l>壁上懸明鏡，</l><l>將知不照心。</l></lg>
<lb ed="B" n="0812a12"/><p xml:id="pB35p0812a1201">女子答曰：</p>
<lb ed="B" n="0812a13"/><lg type="regular" xml:id="lgB35p0812a1301"><l>紙筆題般若，</l><l>非爲浴（俗）人書。</l>
<lb ed="B" n="0812a14"/><l>口見鏡裏像，</l><l>方知色體虛。</l></lg>
<lb ed="B" n="0812a15"/><p xml:id="pB35p0812a1501">師又答曰：</p>
<lb ed="B" n="0812a16"/><lg type="regular" xml:id="lgB35p0812a1601"><l>般若無文字，</l><l>何須紙筆題，</l>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0813a" n="0813a"/>
<lb ed="B" n="0813a01"/><l>離縛還成縛，</l><l>除迷却被迷。</l></lg>
<lb ed="B" n="0813a02"/><p xml:id="pB35p0813a0201">女又答曰：</p>
<lb ed="B" n="0813a03"/><lg type="regular" xml:id="lgB35p0813a0301"><l>文字卽解說，</l><l>無非是般若，</l>
<lb ed="B" n="0813a04"/><l>心外見迷人，</l><l>知君是迷者。」（S. 646）</l></lg>
<lb ed="B" n="0813a05"/><p xml:id="pB35p0813a0501">詩句大抵相同，而稱爲揚州顗禪師遊山詩作。顗禪師當是天台智者大師，其別傳謂智者大師
<lb ed="B" n="0813a06"/>先在揚州後至荆州，與此正合。</p>
<lb ed="B" n="0813a07"/><p xml:id="pB35p0813a0701">S 卷尙有女子贈行路難一首，開頭叠句作云：「行路難路難」。考梁傅大士有「行路難」二
<lb ed="B" n="0813a08"/>十首，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0813059" n="0813059"/>日本龍谷大學有「徵心行路難」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0813060" n="0813060"/>幷作「行路路難難」，句法一致。</p>
<lb ed="B" n="0813a09"/><p xml:id="pB35p0813a0901">《樂府詩集》（卷十六）收行路難諸作。此曲聯章亦有「君不見」三字者，鮑照擬行路難（十
<lb ed="B" n="0813a10"/>八首），費昶行路難二首（全梁詩十二）以及 S. 6042 殘卷。與「徵心行路難」皆此類之作。是
<lb ed="B" n="0813a11"/>卷所載行路路難難，心中本無物，只爲無物得心安，…一首，入矢義高氏所未錄，茲可補其
<lb ed="B" n="0813a12"/>缺。</p>
<lb ed="B" n="0813a13"/><p xml:id="pB35p0813a1301">王錫此文，出自莫高窟秘笈，爲中古禪學史重要資料，惜乎流通未廣，今合 P. S. 兩本，細
<lb ed="B" n="0813a14"/>加參訂，撰爲校記，以便瀏覽。其歷史背景，戴敎授考證，至爲詳覈，無庸多贅。本篇前言，屬
<lb ed="B" n="0813a15"/>稿在十年前，曩曾郵往巴黎，請戴敎授訂正。比歲以來，敦煌之學如日中天，關於唐代敦煌佛寺
<lb ed="B" n="0813a16"/>之分布，僧官之建立；佛敎學之倡導，前有曇曠，後有法成，敦卷所記，可窺涯略，時賢論述，
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0814a" n="0814a"/>
<lb ed="B" n="0814a01"/>已極詳盡。（參看藤枝晃，竺沙雅章，上山大峻諸氏論文，分載京都東方學報。）本篇所陳，無
<lb ed="B" n="0814a02"/>異蛇足。惟校記之作，對於研讀王錫理訣，或不無涓埃之助。至於沙州正式陷蕃年代，與理訣之
<lb ed="B" n="0814a03"/>寫成，關係甚巨，近年論者，意見頗爲紛歧，鄙見仍以戴敎授主張貞元三年（七八七）爲近是，
<lb ed="B" n="0814a04"/>別有專文論之，茲不復贅云。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0814a05"/>
<lb ed="B" n="0814a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">本文</cb:mulu><head>頓悟大乘政理决</head>
<lb ed="B" n="0814a07"/>
<lb ed="B" n="0814a08"/><p cb:type="head2" xml:id="pB35p0814a0801">叙</p><byline cb:type="author">前河西觀察判官朝散大夫殿中侍御史王錫撰</byline>
<lb ed="B" n="0814a09"/><p xml:id="pB35p0814a0901"><note place="inline">敦煌所出有巴黎伯希和本（簡稱 P 本）及倫敦史坦因本（簡稱 S 本）。此處所錄，據伯本，而校以史本。</note></p>
<lb ed="B" n="0814a10"/><p xml:id="pB35p0814a1001">自釋迦化滅，年代逾遠，經編貝葉，部袟雖多，其或眞言，意兼秘密，理旣深邃，非易涯
<lb ed="B" n="0814a11"/>津。是乃諸部競興，邪執紛糺。爰有小乘淺智，大義全乖，肆熒火之微光，與太陽而爭耀。厥兹
<lb ed="B" n="0814a12"/>蕃國，俗扇邪風，佛敎無傳，禪宗莫測。粵我聖贊普，夙植善本，頓悟眞筌，愍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0814001" n="0814001"/>萬性以長迷，
<lb ed="B" n="0814a13"/>演三乘之奧旨。固知眞違言說，則乘〔一〕實非乘，性離有无，信法而非法。蓋隨世諦，廣被〔二〕
<lb ed="B" n="0814a14"/>根機，不捨聲聞，曲存文字，頒傳境內，備遣精脩。交聘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0814002" n="0814002"/>鄰邦，大延<anchor xml:id="nkr_note_orig_0814003" n="0814003"/>龍象。於五天竺國，請
<lb ed="B" n="0814a15"/>
<lb ed="B" n="0814a16"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0815a" n="0815a"/>
<lb ed="B" n="0815a01"/>婆羅門僧等卅人，於大唐國，請漢僧大禪師摩訶衍等三人。會同淨域，互<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815004" n="0815004"/>說眞宗。我大師密授禪
<lb ed="B" n="0815a02"/>門，明標法印。皇后沒盧氏，一自虔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815005" n="0815005"/>誠，劃然開悟，剃除紺髮，披掛緇衣，朗戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815006" n="0815006"/>珠於情田，
<lb ed="B" n="0815a03"/>洞禪宗於定水，雖蓮花不深，猶未足爲喩也。善能爲方便，化誘生靈，常爲賛普姨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815007" n="0815007"/>母悉囊南
<lb ed="B" n="0815a04"/>氏，及諸大臣夫人卅餘人說大乘法，皆一時出家矣；亦何異波闍波提爲比丘尼之唱首爾。又有僧
<lb ed="B" n="0815a05"/>統大德寶眞，俗本姓鶂禪師，律不昧於情田，經論備〔三〕談于口海，護持佛法，倍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815008" n="0815008"/>更精脩，或
<lb ed="B" n="0815a06"/>支解色身，曾〔四〕非嬈動，並禪習然也。又有僧蘇毗王嗣子須伽提，節操精脩，戒珠明朗，身披
<lb ed="B" n="0815a07"/>百衲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815009" n="0815009"/>，心契三空。謂我大師曰：恨大師來晚，不得早聞此法耳。首自申年，我大師忽奉明詔
<lb ed="B" n="0815a08"/>曰：婆羅門僧等奏言：漢僧所敎授頓悟禪宗，並非金口所說，請卽停廢。我禪師乃猶然而笑曰：
<lb ed="B" n="0815a09"/>異<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815010" n="0815010"/>哉！此土<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815011" n="0815011"/>衆生，豈无大乘種性，而感〔五〕魔軍嬈動耶？爲我所敎禪法，不契佛理，而自取
<lb ed="B" n="0815a10"/>殄滅耶？非愍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815012" n="0815012"/>含靈，泫然流淚，遂於佛前恭虔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815013" n="0815013"/>稽首而言曰：若此土衆生，與大乘有緣，復所
<lb ed="B" n="0815a11"/>開禪法不謬，請與小乘論議，商確<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815014" n="0815014"/>是非，則法鼓振而動乾坤，法螺吹而倒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815015" n="0815015"/>山岳；若言不稱
<lb ed="B" n="0815a12"/>理，則願密迹金剛，碎貧道爲微塵聖主之前也。於是奏曰：伏請聖上，於婆羅門僧，責其問目，
<lb ed="B" n="0815a13"/>對相詰難，校勘經義，須有指歸；少似差違，便請停廢。帝曰：俞！婆羅門僧等，以月繫年，搜
<lb ed="B" n="0815a14"/>索經義，屢奏問目，務掇瑕玼。我大師乃心湛眞筌，隨問便答，若淸風之卷霧，豁覩遙天，喩寶
<lb ed="B" n="0815a15"/>鏡以臨軒，明分衆像。婆羅門等隨言理屈，約義詞窮，分已摧鋒，猶思拒轍，遂復眩惑大臣，謀
<lb ed="B" n="0815a16"/>結朋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815016" n="0815016"/>〔六〕黨。有吐番僧乞奢彌尸毗磨羅等二人，知身聚<anchor xml:id="nkr_note_add_0815a1601" n="0815a1601"/><anchor xml:id="beg0815a1601" n="0815a1601"/>沫<anchor xml:id="end0815a1601"/>，深契禪枝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0815017" n="0815017"/>〔七〕爲法捐軀，何曾顧
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0816a" n="0816a"/>
<lb ed="B" n="0816a01"/>己，或頭燃熾火，或身解霜刀，曰：「吾不忍見朋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0816018" n="0816018"/>〔八〕黨相結，毀謗禪法」，遂而死矣。又有
<lb ed="B" n="0816a02"/><name role="" type="person">吐蕃</name>僧卅餘人，皆深悟眞理，同詞而奏曰：「若禪法不行，吾等請盡脫袈裟，委命溝壑。」婆羅
<lb ed="B" n="0816a03"/>門等乃瞪目卷舌，破膽驚魂，顧影脩墻，懷慙戰股。旣小乘轍亂，豈復能軍，看大義旗揚，猶然
<lb ed="B" n="0816a04"/>賈勇。至戌年正月十五日，大宣詔命曰：摩訶衍所開禪義，究暢經文，一无差錯，從今已後，任
<lb ed="B" n="0816a05"/>道俗依法脩習。小子非才，大師徐謂錫曰：公文墨者，其所問答，頗爲題目，兼制叙焉。因目爲
<lb ed="B" n="0816a06"/>頓悟大乘正理决。</p>
<lb ed="B" n="0816a07"/><p xml:id="pB35p0816a0701">問曰：令看心除習氣，出何經文？謹答：准佛頂經云：一根旣反源，六根成解脫。據金剛經
<lb ed="B" n="0816a08"/>及諸大乘經皆云：離一切妄想習氣，則名諸佛。所以令看心，除一切心想妄想習氣。問：所言大
<lb ed="B" n="0816a09"/>乘經者，何名大乘義？答：楞伽經曰：緣有妄想，則見有大小乘，若無妄想，則離大小乘，無乘
<lb ed="B" n="0816a10"/>及乘者，無有乘建立，我說爲大乘。</p>
<lb ed="B" n="0816a11"/><p xml:id="pB35p0816a1101">第一問：或有人言，佛者无量多劫已來，無量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0816019" n="0816019"/>功德，智聚圓備，然始成佛；獨離妄想，不
<lb ed="B" n="0816a12"/>得成佛。何以故？若只〔離〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0816020" n="0816020"/>妄想得成佛者，亦不要說六波羅蜜，十二部經，只合說令滅妄想，
<lb ed="B" n="0816a13"/>旣若不如是說，於理相違。答：一切衆生，緣無量劫已來，常不離得三毒煩惱，無始心想習氣妄
<lb ed="B" n="0816a14"/>想，所以流浪生死，不得解脫。准諸法無行經上卷云：若一切法中，除却其心緣相不可得故，是
<lb ed="B" n="0816a15"/>人名爲已得度者。又金剛三昧經云：佛言一念心動，五蔭俱生，令彼衆生，安坐心神，住金剛
<lb ed="B" n="0816a16"/>地，旣無一念。此如如之理，具一切法。又金光明經第二云：一切煩惱，究竟滅盡。是故法如
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0817a" n="0817a"/>
<lb ed="B" n="0817a01"/>如，如如之智，攝一切佛法。又楞伽經第二云：但離心想妄想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0817021" n="0817021"/>〔九〕則諸佛如來法身不思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0817022" n="0817022"/>〔議〕
<lb ed="B" n="0817a02"/>智慧，自然顯現。又法身卽頓現，示報身及以化身。又諸法無行經：佛吿<name role="" type="person">文殊師利</name>，若有人問汝
<lb ed="B" n="0817a03"/>斷一切不善法，成就一切善法，名如來。汝云何答？<name role="" type="person">文殊師利</name>言：如佛坐於道場，頗見法有生滅
<lb ed="B" n="0817a04"/>不？佛言不也。世尊！若法不生不滅，是法可得說斷一切不善〔法〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0817023" n="0817023"/>成就一切善法不？佛言不
<lb ed="B" n="0817a05"/>也。世尊！若法不生不滅，不斷一切不善法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0817024" n="0817024"/>不成就一切善法，是何所見？何所斷？何所證？何
<lb ed="B" n="0817a06"/>所修？何所得？但離心想妄想，卽卅七道品，自然具足，一切功德，亦皆圓備，經文廣述，不可
<lb ed="B" n="0817a07"/>盡說，任自檢尋，當見經義據理。</p>
<lb ed="B" n="0817a08"/><p xml:id="pB35p0817a0801">問：所對於理不相違，若有衆生，離得三毒煩惱，無始心想，習氣妄想，便得解脫，亦得成
<lb ed="B" n="0817a09"/>佛，如是功德，不可比量。</p>
<lb ed="B" n="0817a10"/><p xml:id="pB35p0817a1001">又答：十二部經：准楞伽經云：佛所說經，皆有是義。大慧，諸修多羅，隨順一切衆生心
<lb ed="B" n="0817a11"/>說，而非眞實在於言中。譬如陽炎，誑惑諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0817025" n="0817025"/>獸，令生水想，而實無水。衆經所說，亦復如是。
<lb ed="B" n="0817a12"/>隨諸愚夫，自所分別，令生歡喜，非皆顯示聖智證處眞實之法。大慧，應隨順義，莫著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0817026" n="0817026"/>言說。
<lb ed="B" n="0817a13"/>又經云：佛言我某夜成道，某夜入涅槃，於此二中間，不說一字，不已故，今說，當說。不說者
<lb ed="B" n="0817a14"/>是佛說。又涅槃經云：聞佛不說法者，是人具足多聞。又金剛經云：「乃至無有少法可得，是爲
<lb ed="B" n="0817a15"/>無上菩提。」又經云：「无法可說，是名說法。」據此道理，應不相違。</p>
<lb ed="B" n="0817a16"/><p xml:id="pB35p0817a1601">又問：有天人制于妄想，以制妄想故，生無想天，此等不至仏道，明知除想，不得成佛。</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0818a" n="0818a"/>
<lb ed="B" n="0818a01"/><p xml:id="pB35p0818a0101">謹答：彼諸天人，有觀有趣，取無想定，因此妄想，而生彼天<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818027" n="0818027"/>，若能離觀，離无想定，則
<lb ed="B" n="0818a02"/>無妄想，不生彼天。金剛經云：「離一切諸相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818028" n="0818028"/>，則名諸佛。」若言離妄想不成仏者，出何經文？
<lb ed="B" n="0818a03"/>准楞伽經云：無三乘者謂五種性，衆生中謂不定性者假說，不應如是執也。又答：所言五種性者，
<lb ed="B" n="0818a04"/>只緣衆生有五種妄想不同，所以說有五種名，若離得妄想，一種性亦無，何處有五耳？豈更立餘
<lb ed="B" n="0818a05"/>方便耶？</p>
<lb ed="B" n="0818a06"/><p xml:id="pB35p0818a0601">問：楞伽經云：所言與聲聞授記；化仏化聲聞授記，據此只是方便調伏衆生，數箇義中，涅
<lb ed="B" n="0818a07"/>槃道是三乘也。若離於想，大小之乘，無可言者，謂無想不？觀大小乘，非無大小，譬如聲聞，
<lb ed="B" n="0818a08"/>證涅槃後，大小之乘，更無所觀，此聲聞人，豈得言入大乘道不？</p>
<lb ed="B" n="0818a09"/><p xml:id="pB35p0818a0901">謹答：所言化仏與化聲聞授記者，聲聞人爲未見法身，及以報身；唯見化身。所以化身授
<lb ed="B" n="0818a10"/>記，正合其理。</p>
<lb ed="B" n="0818a11"/><p xml:id="pB35p0818a1101">又問<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818029" n="0818029"/>：准楞伽經云：「我所說者分別，爾燄識滅，名爲涅槃；不言涅槃道，是三乘也。楞
<lb ed="B" n="0818a12"/>伽經偈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818030" n="0818030"/>：預流一乘果，不還阿羅漢。是等諸聖人，其心悉迷惑。我所立三乘，一乘及非乘，爲
<lb ed="B" n="0818a13"/>愚夫少智，樂寂諸聖說，第一義法門，遠離於三趣，住於無境界。何建立三乘，諸禪及無量，無
<lb ed="B" n="0818a14"/>色三摩地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818031" n="0818031"/>，乃至滅受想，唯心不可得」。准斯經義理所說，三乘皆是方便導引<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818032" n="0818032"/>衆生法門。又
<lb ed="B" n="0818a15"/>思益經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818033" n="0818033"/>云：「<name role="" type="person">網明菩薩</name>問思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818034" n="0818034"/>益梵天言，何爲行一切行非行？梵天言：若人千萬億劫行道，於
<lb ed="B" n="0818a16"/>法性理不增不減，是故名行一切行非行。我念過去<anchor xml:id="nkr_note_orig_0818035" n="0818035"/>阿僧祇劫，逢無量阿僧祇諸仏如來，承事無
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0819a" n="0819a"/>
<lb ed="B" n="0819a01"/>空過者，並行苦行十二頭陁，入山學道，持戒精進，所聞智慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819036" n="0819036"/>讀誦、思惟。問：是諸如來，
<lb ed="B" n="0819a02"/>亦不見受記，何以故？依止所行故。以是當知，若是菩薩出過一切諸行，則得授記。」據此道理，
<lb ed="B" n="0819a03"/>法性理中，大乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819037" n="0819037"/>之見，並是虛妄想，妄想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819038" n="0819038"/>，若離妄想，則無大小之見。又<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819039" n="0819039"/>准楞伽密嚴經
<lb ed="B" n="0819a04"/>云：「聲聞雖離妄想煩惱，處於習氣淈，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819040" n="0819040"/>譬如昏醉之人，酒醒然後覺；彼聲聞亦然，貪著寂滅
<lb ed="B" n="0819a05"/>樂，三昧樂所醉，乃至劫不覺。覺後當成仏。」聲聞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819041" n="0819041"/>貪着寂滅樂，所以不得入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819042" n="0819042"/>大乘。</p>
<lb ed="B" n="0819a06"/><p xml:id="pB35p0819a0601">又問：所言聲聞住無相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819043" n="0819043"/>，得入大乘否？答：准楞伽經云：「若住無相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819044" n="0819044"/>，不見於大乘」，
<lb ed="B" n="0819a07"/>所以不得取無相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819045" n="0819045"/>定。是故經文：「應無所住而生其心」。</p>
<lb ed="B" n="0819a08"/><p xml:id="pB35p0819a0801">第二問：離一切相名諸仏，是何經說？謹答：金剛經云：「離一切諸相，則名諸仏」。又大
<lb ed="B" n="0819a09"/>般若經，楞伽、華嚴等經中，亦具廣說。</p>
<lb ed="B" n="0819a10"/><p xml:id="pB35p0819a1001">又再新<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819046" n="0819046"/>問：金剛經云：「若了達諸法，觀了然後不觀者，是智慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819047" n="0819047"/>。」若具脩一切善已，
<lb ed="B" n="0819a11"/>然始無脩，爲化衆生，生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819048" n="0819048"/>大智自然成就，言先願力，故爲凡夫妄想不生，凡夫本來不達一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819049" n="0819049"/>，
<lb ed="B" n="0819a12"/>猶未具諸功德，雄滅妄想，不得成仏。以要言之：解一切法是智，修一切善法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819050" n="0819050"/>是福，爲成就如
<lb ed="B" n="0819a13"/>是一切故，所以經歷多劫，因諸福智力故，三昧無觀，從此方顯。又首楞嚴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819051" n="0819051"/>三昧經云：「初習
<lb ed="B" n="0819a14"/>觀故，然得此三昧，譬如學射，初射竹簟，大如牛身；已後漸小，由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819052" n="0819052"/>如毛髮，並亦皆中。」從
<lb ed="B" n="0819a15"/>習於觀，是漸修行，諸仏所說，皆是漸門，不見頓門。</p>
<lb ed="B" n="0819a16"/><p xml:id="pB35p0819a1601">答第二新問：准楞伽經云：「仏吿大慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819053" n="0819053"/>菩薩，應莫著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0819054" n="0819054"/>文字，隨宜說法，我及諸仏，皆隨
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0820a" n="0820a"/>
<lb ed="B" n="0820a01"/>衆生煩惱解故，欲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820055" n="0820055"/>種種不同，而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820056" n="0820056"/>爲開演，令知諸法自心所現。」又思益經云：「說法性理，
<lb ed="B" n="0820a02"/>若人千萬億劫行道，於法性理不增不減。」若了知此理，是名大智慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820057" n="0820057"/>，於法性理中，修以不
<lb ed="B" n="0820a03"/>修，皆是妄想。據法性道理，若離妄想，大智本自然成就，若論福智，更無過<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820058" n="0820058"/>法性道理，及以
<lb ed="B" n="0820a04"/>法性三昧，所言漸頓，皆爲衆生心想，妄想見。是故經云：「<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820059" n="0820059"/>大慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820060" n="0820060"/>是故應離因緣所作和合想
<lb ed="B" n="0820a05"/>中，漸頓生見。」若離一切想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820061" n="0820061"/>妄想，漸頓不可得；若言離妄想不成仏者，出何經文所言？首楞
<lb ed="B" n="0820a06"/>嚴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820062" n="0820062"/>經云，「學射漸漸者，不緣增長心想妄想；祗合令除妄想。」</p>
<lb ed="B" n="0820a07"/><p xml:id="pB35p0820a0701">舊問第三，問：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820063" n="0820063"/>「言一切想者，其想云何？」</p>
<lb ed="B" n="0820a08"/><p xml:id="pB35p0820a0801">答：想者，心念起動，及取外境，言一切者，下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820064" n="0820064"/>至地獄，上至諸仏已下。楞伽經云：「諸
<lb ed="B" n="0820a09"/>法無自性，皆是妄想心見。」</p>
<lb ed="B" n="0820a10"/><p xml:id="pB35p0820a1001">新問第三：上至諸仏，下至地獄之想，切要兹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820065" n="0820065"/>長，成就善法，違離惡法，因此而行。若不
<lb ed="B" n="0820a11"/>識仏，不知地獄，如說十二因緣中無明，凡夫中不合脩行此法。</p>
<lb ed="B" n="0820a12"/><p xml:id="pB35p0820a1201">新問第三，答：一切衆生，緣無始已來，妄想分別；取著妄想善惡法，或長善，或長惡。以
<lb ed="B" n="0820a13"/>是因緣，流浪生死，出離不得。所以經文，凡所有想〔一○〕皆是虛妄，若見諸想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820066" n="0820066"/>非想，則見<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820067" n="0820067"/>如
<lb ed="B" n="0820a14"/>來。若了知此一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820068" n="0820068"/>念功德，經無量劫修習善法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820069" n="0820069"/>不如此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820070" n="0820070"/>一念功德。又所言凡夫位中，不合學此
<lb ed="B" n="0820a15"/>法者，一切諸仏菩薩，無量劫所修習善法，成等正<anchor xml:id="nkr_note_orig_0820071" n="0820071"/>覺，皆留與後代末法衆生，敎令修學，旣言
<lb ed="B" n="0820a16"/>凡夫衆生不合學此法，是諸仏法敎，留與阿誰？凡夫不合學此法，出何經文？</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0821a" n="0821a"/>
<lb ed="B" n="0821a01"/><p xml:id="pB35p0821a0101">舊問：想有何過？答：想過者，能障衆生本來一切智，及三惡道久遠輪迴，故有此過。金剛
<lb ed="B" n="0821a02"/>經說，亦令離一切諸想，則名諸佛。</p>
<lb ed="B" n="0821a03"/><p xml:id="pB35p0821a0301">新問第四，問或有故令生長之想，或有不令生想，處凡夫地，初修行時，不得除一切想。</p>
<lb ed="B" n="0821a04"/><p xml:id="pB35p0821a0401">答：諸大乘經云：「一切衆生，緣有妄想分別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821072" n="0821072"/>，取著生不生妄想，是故流浪生死，若能不取<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821073" n="0821073"/>
<lb ed="B" n="0821a05"/>著生不生妄想，便得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821074" n="0821074"/>解脫。」凡夫衆生，不得除想，出何經文？</p>
<lb ed="B" n="0821a06"/><p xml:id="pB35p0821a0601">舊問：云何看心？答：返照心源看心，心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821075" n="0821075"/>想若動，有無淨不淨，空不空等，盡皆不思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821076" n="0821076"/>，
<lb ed="B" n="0821a07"/>不觀者亦不思。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821077" n="0821077"/>故淨名經中說：「不觀是菩提。」</p>
<lb ed="B" n="0821a08"/><p xml:id="pB35p0821a0801">新問第五，問：據十地經中：「八地菩薩，唯入不觀，仏令入修行。」據此事，凡夫初地猶
<lb ed="B" n="0821a09"/>未得，唯不觀如何可得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821078" n="0821078"/>？答：准楞伽經云：「八地菩薩，離一切觀及分別習氣，無量劫來，所
<lb ed="B" n="0821a10"/>受善惡業者，如乹闥婆城，如幻化等。了知菩薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821079" n="0821079"/>者超過一切行，得無生法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821080" n="0821080"/>忍，然後得授記。」
<lb ed="B" n="0821a11"/>不聞八地菩薩，敎令修行，經文何如說，只合細尋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821081" n="0821081"/>諸經所說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821082" n="0821082"/>。凡夫未得初地，不合不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821083" n="0821083"/>觀
<lb ed="B" n="0821a12"/>者，此義合行不行，前問說訖。</p>
<lb ed="B" n="0821a13"/><p xml:id="pB35p0821a1301">舊問：作何方便，除得妄想及以習氣？答：妄想起不覺，名生死；覺竟，不隨妄想作業，不
<lb ed="B" n="0821a14"/>取不住，念念卽是解脫般若。寶積<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821084" n="0821084"/>經云：「不得少法，名無上菩提。」</p>
<lb ed="B" n="0821a15"/><p xml:id="pB35p0821a1501">新問第六，問：如前所說，凡夫初學，豈得喩仏，仏是已成就者。答：凡夫雖不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821085" n="0821085"/>共仏，同
<lb ed="B" n="0821a16"/>諸仏所悟之法，准經文皆留與後代末法衆生，敎令修學；若不如是，法敎留與附誰？又仏言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821086" n="0821086"/>无
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0822a" n="0822a"/>
<lb ed="B" n="0822a01"/>有少法可得者，不可執著言說，若無少法可得，無思無觀，利益一切者，可不是得否？答：此義
<lb ed="B" n="0822a02"/>前者已答了，今更重<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822087" n="0822087"/>來，又再說者：仏從無量劫來，已離得不得心？亦無心無思，猶如明鏡。
<lb ed="B" n="0822a03"/>無心無思，離得不得，但隨衆生，應物現形，水喩寶喩，日月等喩，皆亦同等。又據入如來功德
<lb ed="B" n="0822a04"/>經云：非是不得少法，是得一切法，與義相違者。前問所言，凡夫不合學此法，所以攀大乘經文
<lb ed="B" n="0822a05"/>時，得如是無量無邊功德，何况信受修行，因此言故，答如此事。以無所得故，是名爲得。於理
<lb ed="B" n="0822a06"/>實不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822088" n="0822088"/>相違。</p>
<lb ed="B" n="0822a07"/><p xml:id="pB35p0822a0701">舊問：六波羅蜜等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822089" n="0822089"/>及諸法門，要不要？答：如世諦法，六波羅蜜等，爲方便顯勝義故，
<lb ed="B" n="0822a08"/>非是不要。如勝義離言說，六波羅蜜及諸法門，不可說言要與<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822090" n="0822090"/>不要，諸經廣說。</p>
<lb ed="B" n="0822a09"/><p xml:id="pB35p0822a0901">新問第七，問：世間及第一義諦，是一是異<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822091" n="0822091"/>？答：不一不異。云何不一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822092" n="0822092"/>？妄想未盡，已
<lb ed="B" n="0822a10"/>來見有世諦，云何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822093" n="0822093"/>不異？離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822094" n="0822094"/>一切妄想習氣時，一異不可分別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822095" n="0822095"/>。又問：此方便爲顯示第一義
<lb ed="B" n="0822a11"/>故，只爲鈍根〔一一〕者；爲復利鈍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822096" n="0822096"/>俱要？答：鈍根不了<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822097" n="0822097"/>勝義者要；利根者不論要不要。又問：
<lb ed="B" n="0822a12"/>六波羅蜜等及餘法門，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822098" n="0822098"/>言說要不要者，何爲不可說？答：爲法性理，卽不可說。據法性理中，
<lb ed="B" n="0822a13"/>要不要，有無，一異，俱不可得。又問：言經文廣說，如何說爲說言要不要不會。答：經文廣說
<lb ed="B" n="0822a14"/>者：鈍根說要；利根不論要不要，譬如病人要藥，求渡河人要舩，無病之人不言要不要，渡河
<lb ed="B" n="0822a15"/>了，更不要舩。</p>
<lb ed="B" n="0822a16"/><p xml:id="pB35p0822a1601">舊問：六波羅蜜等要時，如何修行？答：修行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0822099" n="0822099"/>六波羅蜜者爲內爲外。內外有二種：內爲自
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0823a" n="0823a"/>
<lb ed="B" n="0823a01"/>渡，外爲利益衆生，所修行方便者。據般若經、楞伽、思益經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823100" n="0823100"/>：「修<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823101" n="0823101"/>六波羅蜜時，於一切
<lb ed="B" n="0823a02"/>法，無思無觀，三業淸淨，由如陽炎，於一切不取不住。」</p>
<lb ed="B" n="0823a03"/><p xml:id="pB35p0823a0301">新問第八，問：所言三業淸淨時，六波羅蜜，凡夫未能行得，且修習不觀，中間不修行，待
<lb ed="B" n="0823a04"/>三業淸淨，然後修習。爲復未能淨得三業，強修，如何修行？答：所言六波羅蜜有四種：一、世
<lb ed="B" n="0823a05"/>間波羅蜜，二、出世間波羅蜜，三、出世間上六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823102" n="0823102"/>波羅蜜，四、內六波羅蜜。准楞伽經云：廣
<lb ed="B" n="0823a06"/>說、略<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823103" n="0823103"/>說時，若得不觀不思時，六波羅蜜自然圓滿；未得不觀不思，中間事須行六波羅蜜，不
<lb ed="B" n="0823a07"/>希<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823104" n="0823104"/>望果報。又問云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823105" n="0823105"/>〔一二〕其野馬、陽炎，實是不會！答：野馬喩妄想心，陽炎喩一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823106" n="0823106"/>世間
<lb ed="B" n="0823a08"/>一切法。譬如渴野馬，見陽炎是水，非實<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823107" n="0823107"/>是水<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823108" n="0823108"/>；若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823109" n="0823109"/>如是了達世間法時，卽是三業淸淨。舊
<lb ed="B" n="0823a09"/>問：修此法門，早晚得解脫？答：如楞伽及金剛經云：「離一切想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823110" n="0823110"/>則名諸仏。」隨其根性利鈍，如
<lb ed="B" n="0823a10"/>是修習，妄想習氣亦歇，卽得解脫。舊問。又行此法義，有何功德？答：無觀無想之功德，思及
<lb ed="B" n="0823a11"/>觀照，不可測量，仏所有功德，應如是見，且如此之少分。據般若經云：「假令一切衆生、天、
<lb ed="B" n="0823a12"/>人、聲聞，緣覺，盡證無上菩提，不如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823111" n="0823111"/>聞此般若波羅蜜義，敬信功德，筭數所不能及。何以
<lb ed="B" n="0823a13"/>故？人天聲聞緣覺，及諸菩薩等，皆從般若波羅蜜出；人天及菩薩等，不能出得般若波羅蜜。」又
<lb ed="B" n="0823a14"/>問：何名般若波羅蜜？所謂無想無取，無捨無著，是名般若波羅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823112" n="0823112"/>。及入如來功德經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823113" n="0823113"/>，或有於
<lb ed="B" n="0823a15"/>三千大千世界微塵數仏所供養，承<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823114" n="0823114"/>彼仏滅度後，又以七寶莊嚴其塔，高廣例如大千世界，又經
<lb ed="B" n="0823a16"/>無量劫供養之功德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823115" n="0823115"/>不及聞斯法義，生無疑心，而聽所獲福德，遇彼無量百千倍數。又金剛經
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0824a" n="0824a"/>
<lb ed="B" n="0824a01"/>云：「若有人滿三千大千世界七寶，已用布施，及以恒河沙數身命布施，不如聞一四句偈，其福
<lb ed="B" n="0824a02"/>甚多，不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824116" n="0824116"/>比<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824117" n="0824117"/>喩。」大乘經中，廣說此義，其福德除仏無有知者。</p>
<lb ed="B" n="0824a03"/><p xml:id="pB35p0824a0301">新問第九，問：令一切衆生盡證無上菩提，猶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824118" n="0824118"/>不及此福者，此無上菩提，乃成有上，此乃
<lb ed="B" n="0824a04"/>是否？次後說言無上菩提等，從般若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824119" n="0824119"/>波羅蜜出：無上菩提，不出般若波羅蜜；不出者說是阿
<lb ed="B" n="0824a05"/><term cb:behaviour="no-norm"><anchor xml:id="nkr_note_add_0824a0501" n="0824a0501"/><anchor xml:id="beg0824a0501" n="0824a0501"/><g ref="#CB07249">𱼶</g><anchor xml:id="end0824a0501"/></term><anchor xml:id="nkr_note_orig_0824120" n="0824120"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0824120" n="0824120"/>箇菩薩。若說无上菩提，據如今現<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824121" n="0824121"/>般若波羅蜜，似如此：只如此說者，不可是無上菩提。</p>
<lb ed="B" n="0824a06"/><p xml:id="pB35p0824a0601">答：所言令一切衆生盡證無上菩提，猶〔一三〕不及此福者：前者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824122" n="0824122"/>所言，凡夫衆生，不合行此法，
<lb ed="B" n="0824a07"/>所以攀諸大乘經典，及般若波羅蜜。衆生聞此法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824123" n="0824123"/>生一念淨信者，得如是無量無邊功德。爲比量
<lb ed="B" n="0824a08"/>功德故作如是說。現有經文，說一切諸仏，及諸仏阿耨多羅三藐三菩提法，皆從此經出。今再
<lb ed="B" n="0824a09"/>問：有上、無上，及阿<term cb:behaviour="no-norm"><anchor xml:id="nkr_note_add_0824a0901" n="0824a0901"/><anchor xml:id="beg0824a0901" n="0824a0901"/><g ref="#CB07249">𱼶</g><anchor xml:id="end0824a0901"/></term>箇菩薩者，經文現在，請檢卽知。舊問：若離想不思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824124" n="0824124"/>不觀，云何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824125" n="0824125"/>得
<lb ed="B" n="0824a10"/>一切種智？答：若妄心不起，離一切妄想者，眞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824126" n="0824126"/>性本有，及一切種智，自然顯現。如花嚴及楞
<lb ed="B" n="0824a11"/>伽等經云：「如日出雲，濁水澄淸；鏡得明淨，如銀離鑛等。」</p>
<lb ed="B" n="0824a12"/><p xml:id="pB35p0824a1201">新問第十，問：此言是實，乃是已成就具勢力者之法，非是凡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824127" n="0824127"/>夫之法者！答：此義前者已
<lb ed="B" n="0824a13"/>答了，今更再問，譬如蓮花出離淤泥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0824128" n="0824128"/>，皎潔淸淨，離諸塵垢，諸天貴人見之彌〔一四〕敬。阿賴耶
<lb ed="B" n="0824a14"/>識，亦復如是，出習氣泥，而得明潔，爲諸仏菩薩、天人所重。凡夫衆生，亦復如是，若得出離
<lb ed="B" n="0824a15"/>無量劫來，三毒、妄想，分別習氣淤泥，還得成就大力之勢；凡夫緣有三毒妄想蓋覆，所以不出
<lb ed="B" n="0824a16"/>得大勢之力。舊問：若不觀智，云何利益衆生？答：不思不觀，利益衆生者，入如來功德經中廣
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0825a" n="0825a"/>
<lb ed="B" n="0825a01"/>說：「由如日月，光照一切；如意寶珠，具出一切；大地能生一切。」又問：說執境，執識，執
<lb ed="B" n="0825a02"/>中論此三法中，今依何宗？答：此義是般若波羅蜜，無思大乘禪門，無思義中，何論有三，一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825129" n="0825129"/>
<lb ed="B" n="0825a03"/>亦不立。般若經中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825130" n="0825130"/>廣說。</p>
<lb ed="B" n="0825a04"/><p xml:id="pB35p0825a0401">新問第十一，問：此義是般若波羅蜜者，縱令是般若波羅蜜智慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825131" n="0825131"/>可得，論禪不相當。仏
<lb ed="B" n="0825a05"/>由〔一五〕自於般若波羅蜜，分別作六種，共智慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825132" n="0825132"/>各自別說？答：所行六波羅蜜者，爲求般若波羅
<lb ed="B" n="0825a06"/>蜜，若智慧波羅蜜具者：餘五波羅蜜修與不修亦得。又答<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825133" n="0825133"/>言：所言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825134" n="0825134"/>禪不相似者：如寶積經
<lb ed="B" n="0825a07"/>中說：「善住意天子白<name role="" type="person">文殊師利</name>云，大士所言禪行比丘者，何等名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825135" n="0825135"/>爲禪行比丘耶？<name role="" type="person">文殊師利</name>言，
<lb ed="B" n="0825a08"/>天子！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825136" n="0825136"/>無有少法可取<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825137" n="0825137"/>是爲禪行。」又密嚴經中，「若有能修行如來，微妙定善，知蘊無我，
<lb ed="B" n="0825a09"/>諸見悉除滅。」思益經云：「於諸法無所住，是名禪波羅蜜。」楞伽經云：「不生分別，不起外
<lb ed="B" n="0825a10"/>道湼槃之見，是則名爲禪波羅蜜。」及諸大乘經典，皆說如是。據此道理，末法衆生，敎令修
<lb ed="B" n="0825a11"/>學，何以得知。諸大乘經云：「爲末法衆生，智慧狹劣，所以廣說，若有人聞此法者，卽功德不
<lb ed="B" n="0825a12"/>可量，何况信受奉行？」舊問：義旣如此，何爲諸經廣說？答：如諸經所說，祗說衆生妄想，若
<lb ed="B" n="0825a13"/>離妄想，更無法可說。所以楞伽經云：「一切諸經，祗說衆生妄想，眞如不在言說之中。」又問：
<lb ed="B" n="0825a14"/>衆生本來有仏性者，何以得知本來有？如外道言有我，有何差別？答：本來有佛性者，如日出
<lb ed="B" n="0825a15"/>雲，濁水澄淸，鏡磨明淨。如九十五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825138" n="0825138"/>外道者，以要言之，不知三界唯心所變。鑛中出銀，熱〔十六〕
<lb ed="B" n="0825a16"/>鐵却冷，先已說訖，不同外道有所言，有我等者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825139" n="0825139"/>見，有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825140" n="0825140"/>作者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825141" n="0825141"/>見，有時變者，或執有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825142" n="0825142"/>無，
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0826a" n="0826a"/>
<lb ed="B" n="0826a01"/>觀空住著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826143" n="0826143"/>於邊，以此不同楞伽經廣說。又問：何名爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826144" n="0826144"/>衆生？答：衆生者，從具足<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826145" n="0826145"/>妄想及五
<lb ed="B" n="0826a02"/>蔭、三毒，故有。又問：何名二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826146" n="0826146"/>乘人？答：二乘人者因見一切有，從因緣生：覺一切因緣和
<lb ed="B" n="0826a03"/>合所生者：無常、苦、空、<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a0301" n="0826a0301"/><anchor xml:id="beg0826a0301" n="0826a0301"/>猒<anchor xml:id="end0826a0301"/>於苦，故樂於湼槃，住於空寂。緣有取捨，故名二乘。偈言：「本
<lb ed="B" n="0826a04"/>無而有生，生已而復滅，因緣有非有，不住我敎法。待有故成無，待無故成有，無旣不可取，有
<lb ed="B" n="0826a05"/><g ref="#CB34052">󸔄</g><note place="inline">亦</note>不可說。不了我無我，但着於語言，彼溺於二邊，自壞亦壞他。若能了此事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826147" n="0826147"/>，不毀大
<lb ed="B" n="0826a06"/>道師，是名爲正觀。若隨言取義，建立於諸法，以彼建立故，死墮地獄中。」</p>
<lb ed="B" n="0826a07"/><p xml:id="pB35p0826a0701">臣沙門摩訶衍言：臣聞人能弘道，非道弘人，賴大聖臨朝，闡揚正法，雖以三乘所化，令歸
<lb ed="B" n="0826a08"/>不二之門，爲迷愚蒼生，頻窮勝諦，臣之所說，無義可思，般若眞宗，難<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826148" n="0826148"/>信難入，非大智能措
<lb ed="B" n="0826a09"/>意，豈小識造次堪聞。當仏啓敎之秋，五百比丘起出。如來尙猶不制言，退亦甚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826149" n="0826149"/>佳。况臣老耄
<lb ed="B" n="0826a10"/>心風〔一七〕，所說忘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826150" n="0826150"/>前失後，特蒙陛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826151" n="0826151"/>下福力加護，理性助宣，實冀廣及慈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826152" n="0826152"/>悲，絕斯爭論，卽諸
<lb ed="B" n="0826a11"/>天必皆歡喜，僧尼彼我自無。臣據問而演經，非是信口而虛說，頗依貝葉傳，直啓禪門。若尋文
<lb ed="B" n="0826a12"/>究源，還同說藥而求愈疾，是知居士，默語吉祥，稱揚心契<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826153" n="0826153"/>，相應名何有。若須詰難，臣有上足
<lb ed="B" n="0826a13"/>學徒，且聰明利根，復後生可畏，伏望允臣所請，遣緇俗欽承。兼臣本習禪宗，謹錄如左進上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826154" n="0826154"/>。</p>
<lb ed="B" n="0826a14"/><p xml:id="pB35p0826a1401">准思益經云：「網<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826155" n="0826155"/>明菩薩問梵天何爲一切行非行。梵天言：若人於千萬億劫行道，於理法
<lb ed="B" n="0826a15"/>性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826156" n="0826156"/>不增不減。又思益梵天白佛：菩薩以何行，諸仏授記？佛言：若菩薩不行一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0826157" n="0826157"/>諸佛則授
<lb ed="B" n="0826a16"/>記。佛言：我念過去，逢値無量阿僧祗諸仏如來，承事無空過者。及行六波羅蜜，兼行苦行頭
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0827a" n="0827a"/>
<lb ed="B" n="0827a01"/>陀，佛摠不授記。何以故？依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827158" n="0827158"/>止所行故。以是當知，若菩薩出過一切諸行，佛則受記。我念過去
<lb ed="B" n="0827a02"/>行无量苦行頭陀及六波羅蜜，行一切行，不如一念無作功德。」又問：<name role="" type="person">文殊師利</name>叵有無所行，名爲正
<lb ed="B" n="0827a03"/>行否？答言：有。若不行一切有爲法，是名正行。不退轉菩薩白佛言：所說隨法行者，何謂也？仏
<lb ed="B" n="0827a04"/>吿天子，隨法行者：不行一切法，是名隨法行。楞伽經中說：大慧菩薩白仏言：「修多羅中說，
<lb ed="B" n="0827a05"/>如來藏本性淸淨，常恒不斷，無有變易<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827159" n="0827159"/>。具卅二相，在於一切衆生身中，爲蘊界處垢衣所纏，貪
<lb ed="B" n="0827a06"/>著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827160" n="0827160"/>恚癡等妄想分別垢之所汚染，如無價寶在垢衣中」。幷密嚴，花嚴，金剛，三昧，法華，普
<lb ed="B" n="0827a07"/>超<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827161" n="0827161"/>三昧，及諸一切大乘經，具載此義。據斯道理，佛性本有，非是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827162" n="0827162"/>修成，但離三毒、虛妄、
<lb ed="B" n="0827a08"/>妄想、習氣垢衣，則得解脫，如阿賴耶識<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827163" n="0827163"/>出習氣泥，諸仏菩薩，悟皆尊重。思益經云：若有善
<lb ed="B" n="0827a09"/>男子，善女人，能信解如是法義者，當知是人，得解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827164" n="0827164"/>脫諸見；當<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827165" n="0827165"/>知是人，得陀羅尼；當知是
<lb ed="B" n="0827a10"/>人，行於正念觀；當知是人，解達諸法義趣。准楞伽、思益等經：「禪宗云：無乘及乘者，無有
<lb ed="B" n="0827a11"/>乘建立，我說爲一乘。」法華經云；「十方諸佛國，無二亦無三，唯有一佛乘，除仏方便說。」
<lb ed="B" n="0827a12"/>竊以斯見，三乘乃是引導衆生法門。大仏頂經云：「爲迷故說悟，若悟竟，迷悟俱不可得。」緣
<lb ed="B" n="0827a13"/>衆生迷妄想故，則言離妄想；若迷得醒悟，自無妄想可離。</p>
<lb ed="B" n="0827a14"/><p xml:id="pB35p0827a1401">臣今所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827166" n="0827166"/>對問目，皆引經文，佛爲信者施行〔一八〕使功德不朽。蹔〔一九〕繁聖聽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827167" n="0827167"/>，永潤黎庶、
<lb ed="B" n="0827a15"/>謹奉表以聞。無任對敭之至。臣沙門摩訶衍誠歡誠喜，頓首頓首謹言，六月十七日，臣沙門摩訶
<lb ed="B" n="0827a16"/>衍表上。</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0828a" n="0828a"/>
<lb ed="B" n="0828a01"/><p xml:id="pB35p0828a0101">一切義法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828168" n="0828168"/>雖是無爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828169" n="0828169"/>無思，若鈍根衆生，入此法不得者。仏在世時，此<name role="" type="person">娑婆世界</name>，鈍根罪
<lb ed="B" n="0828a02"/>重，所以立三乘，說種種方便，示令莫毀勝義，莫輕少許善法。</p>
<lb ed="B" n="0828a03"/><p xml:id="pB35p0828a0301">問：萬一或有人言，十二部經中說云：「三毒煩惱合除，若不用對治，准用無心想，離三毒
<lb ed="B" n="0828a04"/>煩惱不可得。」寶積經中說：「了貪病，用不淨觀藥醫治；了嗔病，用慈悲藥醫治；了愚癡病，
<lb ed="B" n="0828a05"/>須因緣和合藥醫治；如是應病與藥，以對治爲藥，各依方藥治，則三毒煩惱，始除得根本。」又
<lb ed="B" n="0828a06"/>喩有一囚，被枷鏁縛等；開鏁要鑰匙，脫枷須出釘鍱，解縛須解結，獄中拔出，須索稱上，過大
<lb ed="B" n="0828a07"/>磧須與糧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828170" n="0828170"/>，具足如是，方得解脫。開鏁喩解脫貪著，出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828171" n="0828171"/>朾喩解脫嗔恚，結喩解脫愚癡，獄中
<lb ed="B" n="0828a08"/>稱上喩拔出三惡道，糧食喩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828172" n="0828172"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0828172" n="0828172"/>度脫輪迴大苦煩惱，具足如是等，則得除盡煩惱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828173" n="0828173"/>。若枷鏁不脫，
<lb ed="B" n="0828a09"/>獄中不拔出，不與糧食；若枷鎖等，以衣裳覆之，雖目不下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828174" n="0828174"/>見枷鏁，其人終不得解脫。旣知如
<lb ed="B" n="0828a10"/>此，准修無心想，擬除煩惱者，蹔時不見，不能除得根本。有如是說，將何對？</p>
<lb ed="B" n="0828a11"/><p xml:id="pB35p0828a1101">答：准湼槃經云：「有藥名阿伽陁，若有衆生服者，治一切病。」藥喩無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828175" n="0828175"/>思、無觀。三毒、
<lb ed="B" n="0828a12"/>煩惱、妄想，皆從思惟分別變化生。所言縛者，一切衆生已來，皆是三毒、煩惱、無想習氣繫
<lb ed="B" n="0828a13"/>縛，非是鐵葉繩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828176" n="0828176"/>索，繫縛在獄，須得繩索糧食等，此則是第二重邪見、妄想，請除却！是故惣
<lb ed="B" n="0828a14"/>不思惟，一切三毒煩惱妄想習氣，一時惣得解脫。</p>
<lb ed="B" n="0828a15"/><p xml:id="pB35p0828a1501">又問：唯用無心想，離三毒煩惱，不可得者。</p>
<lb ed="B" n="0828a16"/><p xml:id="pB35p0828a1601">答：准楞伽經云：佛言，復次，大慧菩薩摩訶薩，若欲了知能取所取分<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828177" n="0828177"/>別境界，皆是自心
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0829a" n="0829a"/>
<lb ed="B" n="0829a01"/>之所現者，當<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829178" n="0829178"/>離憒丙昏滯睡眠，初中後夜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829179" n="0829179"/>遠離增聞〔二○〕外道邪論，通達自心分別境界，遠離
<lb ed="B" n="0829a02"/>分別，亦離妄想心，及生、住、滅，如是了知，恒住不捨。大慧，此菩薩摩訶薩，不久當得生死
<lb ed="B" n="0829a03"/>湼槃，二種平等。唯用無心想，離三毒煩惱，不可得者，見經文說。離煩惱妄想分別，此菩薩不
<lb ed="B" n="0829a04"/>久當得生死湼槃二種平等。唯用無心想，離三毒煩惱，不可得解脫者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829180" n="0829180"/>，出何經文？</p>
<lb ed="B" n="0829a05"/><p xml:id="pB35p0829a0501">又問：看心妄想起覺時，出何經文？</p>
<lb ed="B" n="0829a06"/><p xml:id="pB35p0829a0601">答：湼槃經第十八云：「云何名爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829181" n="0829181"/>仏，仏者名覺，旣自覺悟，復能覺他。善男子，譬如有
<lb ed="B" n="0829a07"/>人，覺知有賊，賊無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829182" n="0829182"/>能爲；菩薩摩訶薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829183" n="0829183"/>，能覺一切無量煩惱，旣覺了已，令諸煩惱，無所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829184" n="0829184"/>
<lb ed="B" n="0829a08"/>能爲，是故名仏。」是故坐禪看心，妄想念起，覺則不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829185" n="0829185"/>取不住，不順煩惱作業，是名念念解脫。</p>
<lb ed="B" n="0829a09"/><p xml:id="pB35p0829a0901">問：「諸大乘中說無二者是實，無二卽是智慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829186" n="0829186"/>，分別卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829187" n="0829187"/>是方便智慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829188" n="0829188"/>，不可分離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829189" n="0829189"/>。維
<lb ed="B" n="0829a10"/>摩經云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829190" n="0829190"/>分明具說，此『二』，言一要，一不要，無有如此分別。若有如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829191" n="0829191"/>此分別，卽有取捨。
<lb ed="B" n="0829a11"/>有如此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829192" n="0829192"/>說請答者。</p>
<lb ed="B" n="0829a12"/><p xml:id="pB35p0829a1201">答：諸仏如來無量劫已來，離三毒，妄想，煩惱分別，是故悟得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829193" n="0829193"/>無二無分別智。以此無二
<lb ed="B" n="0829a13"/>無分別智，善能分別諸法相，非是愚癡妄想分別。據此道理，智慧方便不相離，若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829194" n="0829194"/>言取捨，於
<lb ed="B" n="0829a14"/>無二法中，有何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829195" n="0829195"/>取捨？</p>
<lb ed="B" n="0829a15"/><p xml:id="pB35p0829a1501">問：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829196" n="0829196"/>或有人言，諸經中說，曰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829197" n="0829197"/>禪天名爲大果。彼天無心想，雖然還有所觀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829198" n="0829198"/>，還有趣
<lb ed="B" n="0829a16"/>向；得無心想定者，於成就滅心想之人，豈有如此分別？初入無想念之時，初從此分別門觀察<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829199" n="0829199"/>，
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0830a" n="0830a"/>
<lb ed="B" n="0830a01"/>無想念，雖不現如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830200" n="0830200"/>此分別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830201" n="0830201"/>本從此門入，所以有是〔一九〕分別。此二若箇是？有人問，如何對<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830202" n="0830202"/>。</p>
<lb ed="B" n="0830a02"/><p xml:id="pB35p0830a0201">答：准楞伽經云：「諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830203" n="0830203"/>禪及無量、無色、三摩地，乃至滅受想，唯心不可得。」據此經文，所問天
<lb ed="B" n="0830a03"/>乘者，皆是自心妄想分別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830204" n="0830204"/>。此問早已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830205" n="0830205"/>兩度答了。據此經文，皆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830206" n="0830206"/>自心妄想，緣有心相妄想分別，生
<lb ed="B" n="0830a04"/>於彼天，是故經言：「離一切諸相，則名諸仏。」所言若個是者；於仏法中，若有是非，皆是邪見。</p>
<lb ed="B" n="0830a05"/><p xml:id="pB35p0830a0501">問：萬一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830207" n="0830207"/>或有人言，緣初未滅心想時，從此門觀，所以有分<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830208" n="0830208"/>別者；則楞伽七卷中說：從
<lb ed="B" n="0830a06"/>此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830209" n="0830209"/>門觀察入頓門，亦入分別非想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830210" n="0830210"/>天，現無心想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830211" n="0830211"/>。若言緣有趣向分別者，卽是有心想；得不
<lb ed="B" n="0830a07"/>言無心想。若有人問，如何對<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830212" n="0830212"/>。</p>
<lb ed="B" n="0830a08"/><p xml:id="pB35p0830a0801">謹答：所言緣初未滅心想時，從此門觀，所以有分別者，則楞伽經七卷中說「從此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830213" n="0830213"/>門觀察
<lb ed="B" n="0830a09"/>入頓門」者：答此義，前文已答了，今更再問者：衆生有妄想分別心，卽有若干種問。若離妄想
<lb ed="B" n="0830a10"/>分別心，皆揔不可得。又言，亦入分別非想天，現無心想。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830214" n="0830214"/>又言緣有趣向分別者則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830215" n="0830215"/>是有心
<lb ed="B" n="0830a11"/>想；不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830216" n="0830216"/>得言無心想。若有人問，如何對答者？</p>
<lb ed="B" n="0830a12"/><p xml:id="pB35p0830a1201">答：此問同前問<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830217" n="0830217"/>天乘有想、無想，有分別、無分別，皆是自心妄想分別，是故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830218" n="0830218"/>楞伽經
<lb ed="B" n="0830a13"/>云：「三界唯心」。若離心想，皆不可得。</p>
<lb ed="B" n="0830a14"/><p xml:id="pB35p0830a1401">又問：萬一或有人言，緣住在修行，所以不授記者；非是緣修行不授記。尙在修行中，似
<lb ed="B" n="0830a15"/>未合到授記時。首楞嚴三昧經中說，言「分明授記，不深密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830219" n="0830219"/>授記。」如此三授記，旣處高
<lb ed="B" n="0830a16"/>上。所修行欲近成就，修行功用漸少者：喩如耕種，初用功多；成熟卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830220" n="0830220"/>用人功漸少，以此卽有
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0831a" n="0831a"/>
<lb ed="B" n="0831a01"/>喫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831221" n="0831221"/>〔二二〕用功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831222" n="0831222"/>課。或云，非是不要修行者，若爲對答？</p>
<lb ed="B" n="0831a02"/><p xml:id="pB35p0831a0201">答：思益經第二云：梵天白佛言：菩薩以何行，諸仏授記？仏言：若菩薩不行生法，不行滅
<lb ed="B" n="0831a03"/>法，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831223" n="0831223"/>行不善法，不行世間法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831224" n="0831224"/>不行出世間法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831225" n="0831225"/>，不行有罪法，不行無罪法，不行有漏法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831226" n="0831226"/>，
<lb ed="B" n="0831a04"/>不行無漏法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831227" n="0831227"/>不行有爲法，不行無爲法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831228" n="0831228"/>不行涅槃法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831229" n="0831229"/>，不行見法，不行聞法，不行覺法，不行
<lb ed="B" n="0831a05"/>知法，不行施法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831230" n="0831230"/>，不行捨法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831231" n="0831231"/>，不行戒法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831232" n="0831232"/>，不行覆，不行忍，不行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831233" n="0831233"/>善，不行法，不行精
<lb ed="B" n="0831a06"/>進，不行禪，不行三昧，不行慧，不行行，不行知，不行得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831234" n="0831234"/>，若菩薩如是行者，諸佛則授記<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831235" n="0831235"/>。
<lb ed="B" n="0831a07"/>授記者，有何義？仏言：離諸法二相，是授記義不分別生滅，是授記義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831236" n="0831236"/>；離身口意業相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831237" n="0831237"/>，是
<lb ed="B" n="0831a08"/>授記義，我念過去無量阿僧祇劫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831238" n="0831238"/>，逢値諸佛如來，承事無空過者，揔不授記；何以故？爲依止
<lb ed="B" n="0831a09"/>所行故。我於後時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831239" n="0831239"/>，遇燃燈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831240" n="0831240"/>仏得授記者，出過一切諸行。</p>
<lb ed="B" n="0831a10"/><p xml:id="pB35p0831a1001">又問：<name role="" type="person">文殊師利</name>頗有無所行，名正行不？</p>
<lb ed="B" n="0831a11"/><p xml:id="pB35p0831a1101">答言：有。若不行一切有爲法，是名正行。爾時會中有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831241" n="0831241"/>天子名不退轉，白仏言：「世尊所
<lb ed="B" n="0831a12"/>說隨法行者，爲何謂也。」仏吿天子：「隨法行者：不行一切法，是名隨法行。所以者何？若不
<lb ed="B" n="0831a13"/>行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831242" n="0831242"/>諸法，則不分別是正是邪。」准經文勝義如此。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831243" n="0831243"/>修行得授記者，未取<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831244" n="0831244"/>裁！」</p>
<lb ed="B" n="0831a14"/><p xml:id="pB35p0831a1401">又問：萬一或有一言，一切法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831245" n="0831245"/>依自所思〔二三〕令知所觀善事，則爲功德；所觀惡事，則爲罪
<lb ed="B" n="0831a15"/>咎〔二四〕；二俱不觀，則是假說。若有人言，合觀善事，則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831246" n="0831246"/>爲功德者，若爲對答？</p>
<lb ed="B" n="0831a16"/><p xml:id="pB35p0831a1601">答：「不著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831247" n="0831247"/>文字，緣功德事入者。喩如合字，一人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831248" n="0831248"/>口莫作一人口<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831249" n="0831249"/>思量，須作和合義思
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0832a" n="0832a"/>
<lb ed="B" n="0832a01"/>量。答言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832250" n="0832250"/>所言觀善假說，和合離文字等事者，皆是衆生自心妄想分別。但離自心妄想分別，善
<lb ed="B" n="0832a02"/>惡假說，「和合」「一人口」思量，離文字等俱不可得，卽是和合義入功德，亦不可比量。」</p>
<lb ed="B" n="0832a03"/><p xml:id="pB35p0832a0301">問：萬一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832251" n="0832251"/>有人言，其法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832252" n="0832252"/>雖不離罪、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832253" n="0832253"/>福，仏性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832254" n="0832254"/>但住著法濟，亦具無量功德。喩如三十
<lb ed="B" n="0832a04"/>二相皆須遍修，然得成就如是菓，各有分折。〔二五〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832255" n="0832255"/>放如是光，於衆生得如是益，承前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832256" n="0832256"/>修如
<lb ed="B" n="0832a05"/>是善，得如是果慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832257" n="0832257"/>，從淳熟中現其功德，從積<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832258" n="0832258"/>貯然後成就。不得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832259" n="0832259"/>言新積貯中無功德，若有
<lb ed="B" n="0832a06"/>人問，云何以答者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832260" n="0832260"/>？</p>
<lb ed="B" n="0832a07"/><p xml:id="pB35p0832a0701">謹答：准思益經云：「千萬億劫行道，於法性理不增不減。」又准金剛三昧經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832261" n="0832261"/>：「如如之
<lb ed="B" n="0832a08"/>理，具一切法。」若一切衆生離三毒，自心妄想、煩惱、習氣、分別，通達<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832262" n="0832262"/>如如之理，則具足
<lb ed="B" n="0832a09"/>一切法及諸功德。</p>
<lb ed="B" n="0832a10"/><p xml:id="pB35p0832a1001">又問：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832263" n="0832263"/>或有人言說，仏法深奧，兼神力變化，凡下雖不能修，猶如無前後，一時示現一切
<lb ed="B" n="0832a11"/>色相於大衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832264" n="0832264"/>前，並以一切語，說一切法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832265" n="0832265"/>，亦凡下所能；但示現<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832266" n="0832266"/>仏之廣大，令生愛樂，務在
<lb ed="B" n="0832a12"/>聞此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832267" n="0832267"/>功德。若有人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832268" n="0832268"/>問，云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0832269" n="0832269"/>何答？又問：萬一或有人言，緣緣想後，如上所說；但是聖智若
<lb ed="B" n="0832a13"/>是無想，非是無二。有人問，如何答？又問：萬一或有人言：凡下不遠離心想者，或有經中云，
<lb ed="B" n="0832a14"/>令思量在前，或言惠先行，或言亦置如是想中，亦有處分令生心想，或處分遠離心想；不可執一，
<lb ed="B" n="0832a15"/>所以用諸方便演說。或有人言，何以對如前三段問，謹答：皆是自心妄想分別，若能離自心妄想分
<lb ed="B" n="0832a16"/>別，如是三段問皆不可得。准楞伽、思益經云，離一切諸見，名爲正見。又問：萬一或有人言：發
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0833a" n="0833a"/>
<lb ed="B" n="0833a01"/>心覺不依想念，則各得念念解脫者，出何經文？覺者，覺何物？願答。答：所言發心覺，不依想念，
<lb ed="B" n="0833a02"/>則各得念念解脫者，出何經文？其義先以准涅槃經具答了；今更重問者，一切衆生無量劫來爲三毒
<lb ed="B" n="0833a03"/>自心妄想分別，不覺不知，流浪生死。今一時覺悟，念念妄想起，不順妄想作業，念念解脫，覺者，
<lb ed="B" n="0833a04"/>覺如此事。是故楞伽經云：菩薩念念入正受，念念離妄想，念念卽解脫。佛頂第三云：阿難，汝
<lb ed="B" n="0833a05"/>猶未明一切浮塵諸幻化，當處出生，隨處滅盡，幻妄稱相，其性眞爲妙覺妙明體，如是乃至五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833270" n="0833270"/>蘊六
<lb ed="B" n="0833a06"/>入，從十二處至十八界，因緣和合，虛妄有生，因緣別離，虛妄名滅。殊不能知生、死、去來，本
<lb ed="B" n="0833a07"/>如來藏，常住妙明，不動周圓，妙眞如性。性眞常〔二六〕中，求於去來，迷悟死生，了無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833271" n="0833271"/>所得。</p>
<lb ed="B" n="0833a08"/><p xml:id="pB35p0833a0801">臣前後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833272" n="0833272"/>說，皆依經文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833273" n="0833273"/>，非是本宗。若論本宗者，離言說相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833274" n="0833274"/>〔二七〕離自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833275" n="0833275"/>心分別相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833276" n="0833276"/>，
<lb ed="B" n="0833a09"/>若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833277" n="0833277"/>論說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833278" n="0833278"/>勝義，卽如此。准<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833279" n="0833279"/>法華經文：「十方諸仏國，無二亦無三，唯有一仏乘，除仏方便
<lb ed="B" n="0833a10"/>說。」何爲方便？三歸，五戒，十善，一稱南無佛，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833280" n="0833280"/>至一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833281" n="0833281"/>合掌，及以小低頭等，乃至六波羅
<lb ed="B" n="0833a11"/>蜜。諸仏菩薩以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833282" n="0833282"/>此方便，引導<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833283" n="0833283"/>衆生，令入勝義，此則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833284" n="0833284"/>是方便。夫勝義者，難會難入，准善
<lb ed="B" n="0833a12"/>住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833285" n="0833285"/>意天子經云：「仏在世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833286" n="0833286"/>時，<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩說勝義法時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833287" n="0833287"/>，五百比丘在衆聽法，聞<name role="" type="person">文殊師利</name>
<lb ed="B" n="0833a13"/>說勝義法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833288" n="0833288"/>時，不信受毀謗。當時地裂，五百比丘墮在<name role="" type="person">阿鼻地獄</name>。」是故一味之水，各見不同；
<lb ed="B" n="0833a14"/>一切衆生，亦復如是，知見各各不同。譬如龍王一雲所覆，一雨所潤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833289" n="0833289"/>，一切樹木及以藥草，隨
<lb ed="B" n="0833a15"/>其根機性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833290" n="0833290"/>而得增長。一切衆生，亦復如是。仏以一音演說法界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833291" n="0833291"/>衆生隨類各得解。一切衆生根
<lb ed="B" n="0833a16"/>機<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833292" n="0833292"/>不同，譬如小泉流入大海。伏望聖主，任隨根機方便，離妄想分別，令入於無二勝義法海，
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0834a" n="0834a"/>
<lb ed="B" n="0834a01"/>此亦是諸佛方便。</p>
<lb ed="B" n="0834a02"/><p xml:id="pB35p0834a0201">問：卅七道品法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834293" n="0834293"/>要不要？</p>
<lb ed="B" n="0834a03"/><p xml:id="pB35p0834a0301">答：准諸法無行經上卷云：「但離心想、妄想，一切分別思惟，則是自然具足三十七道品
<lb ed="B" n="0834a04"/>法。」此問<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834294" n="0834294"/>兩度答了，今更再問者，若悟得不思、不觀、如如之理，一切法自然具足，修與不
<lb ed="B" n="0834a05"/>修亦得。如未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834295" n="0834295"/>得不思、不觀、如如之理事，須行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834296" n="0834296"/>六波羅蜜，三十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834297" n="0834297"/>七助<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834298" n="0834298"/>道法。准金剛三昧
<lb ed="B" n="0834a06"/>經云：「如如之理，具足一切法。」若論如如之理，法離修不修。</p>
<lb ed="B" n="0834a07"/><p xml:id="pB35p0834a0701">臣沙門摩訶衍言：當沙州降下之日，奉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834299" n="0834299"/>贊普恩命，遠追令開示禪門。及至邏娑，衆人共問
<lb ed="B" n="0834a08"/>禪法，爲未奉進止，罔敢卽說。後追到訟割，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834300" n="0834300"/>屢蒙聖主詰〔二八〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834301" n="0834301"/>訖，却發遣赴邏娑，敎令說
<lb ed="B" n="0834a09"/>禪。復於章蹉，及特便邏娑，數月盤詰。又於勃礐漫尋究其源，非是一度。陛下了知臣之所說〔二九〕
<lb ed="B" n="0834a10"/>禪門宗旨是正，方遣與達摩摩低<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834302" n="0834302"/>同開禪敎。然始勑命<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834303" n="0834303"/>頒下諸處，令百姓官寮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834304" n="0834304"/>盡知。復陛下
<lb ed="B" n="0834a11"/>一覽具明，勝義洞曉。臣之朽昧，縱說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834305" n="0834305"/>人罕依行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834306" n="0834306"/>，自今若有疑徒，伏望天恩與决。且<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834307" n="0834307"/>臣前
<lb ed="B" n="0834a12"/>後所說，皆依問准經文對之，亦非臣禪門本宗。臣之所宗，離一切言說相，離自心分別相，卽是
<lb ed="B" n="0834a13"/>眞諦。皆默傳默授。言語道斷。若苦論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834308" n="0834308"/>是非得失，却成有諍三昧。如一味之水，各見不同，小
<lb ed="B" n="0834a14"/>大智能，實難等用。特望隨所樂者修行，自當杜絕法我，則臣榮幸之甚，允衆之甚。謹奉表陳情
<lb ed="B" n="0834a15"/>以聞，無任戰汗之至。臣摩訶衍誠惶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834309" n="0834309"/>誠恐，頓首頓首，謹言。</p>
<lb ed="B" n="0834a16"/><p xml:id="pB35p0834a1601">摩訶衍聞，奏爲仏法義，寂禪敎理，前後頻蒙賜問，餘有見解，盡以對答：其六波羅蜜等，
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0835a" n="0835a"/>
<lb ed="B" n="0835a01"/>及諸善要修不修？恩勅屢詰。兼師僧官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835310" n="0835310"/>寮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835311" n="0835311"/>亦論六波羅蜜等諸善，自身不行，弟子及餘人亦不
<lb ed="B" n="0835a02"/>敎修行，諸弟子亦學如是。復有人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835312" n="0835312"/>奏聞。但臣所敎授<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835313" n="0835313"/>弟子，皆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835314" n="0835314"/>依經文指示，臣所行行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835315" n="0835315"/>，
<lb ed="B" n="0835a03"/>及敎弟子法門，兼弟子所修行處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835316" n="0835316"/>各各具<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835317" n="0835317"/>見解進上。緣凡夫衆生力微，據修行理，與六波羅蜜
<lb ed="B" n="0835a04"/>亦不相違。其六波羅蜜與諸善，要行不行者，前後所對者，是約勝義，不言行不行。論世間法，
<lb ed="B" n="0835a05"/>乃至三歸依，一合掌發願，大小諸善，上下盡皆爲說，悉令修行。衍和<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835318" n="0835318"/>上敎門徒子弟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835319" n="0835319"/>處。</p>
<lb ed="B" n="0835a06"/><p xml:id="pB35p0835a0601">沙門釋衍曰：法性遍言說，智所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835320" n="0835320"/>不及，其習禪者令看心，若心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835321" n="0835321"/>念起時，不觀不思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835322" n="0835322"/>有無
<lb ed="B" n="0835a07"/>等；不思者亦不思。若心想起時不覺，隨順修行，卽輪迴生死；若覺，不順妄想作業，卽念念解
<lb ed="B" n="0835a08"/>脫。離一切諸仏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835323" n="0835323"/>於勝義中，離修不修。若論世間法，假三業淸淨，不住，不着<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835324" n="0835324"/>，則是行六波
<lb ed="B" n="0835a09"/>羅蜜。又外持聲聞戒，內持菩薩戒，此兩種戒則能除三毒習氣。所修行者，空言說無益事；須修
<lb ed="B" n="0835a10"/>行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835325" n="0835325"/>依無取捨。雖說三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835326" n="0835326"/>惡道，天、人、外道二乘禪，令其知解，不遣依行。一切三界衆生，自
<lb ed="B" n="0835a11"/>家業現，猶如幻化陽燄，心之所變。若通達眞如理性，卽是坐禪。若未通達者；卽須轉經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835327" n="0835327"/>，合
<lb ed="B" n="0835a12"/>掌禮拜修善。凡修功德，不過敎示大乘法門令會。猶如一燈然百千燈事，法施以利羣生。摩訶衍
<lb ed="B" n="0835a13"/>一生已來，唯習大乘禪，不是法師；若欲聽法相，令於婆羅門法師邊聽。摩訶衍所說，不依疏
<lb ed="B" n="0835a14"/>論，准大乘經文指示。摩訶衍所修習者：依大般若、楞伽、思益、密嚴、金剛、維摩、大仏頂、
<lb ed="B" n="0835a15"/>花嚴、涅槃、寶積、普起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835328" n="0835328"/>三昧等經，信受奉行。摩訶衍依止和<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835329" n="0835329"/>上法號降魔、小福、張和上、
<lb ed="B" n="0835a16"/>雄仰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835330" n="0835330"/>、大福<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835331" n="0835331"/>六和上，同敎示大乘禪門。自從聞法已來，經五六十年，亦曾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835332" n="0835332"/>久居山林樹下。
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0836a" n="0836a"/>
<lb ed="B" n="0836a01"/>出家已來，所得信施財物，亦不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836333" n="0836333"/>曾貯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836334" n="0836334"/>積，隨時盡皆轉施。每日早<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836335" n="0836335"/>朝，爲施主及一切衆生轉
<lb ed="B" n="0836a02"/>大乘經一卷，隨世間法焚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836336" n="0836336"/>香，皆發願願四方寧靜，萬姓安樂，早得成仏。亦曾於京<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836337" n="0836337"/>中已上三
<lb ed="B" n="0836a03"/>處開<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836338" n="0836338"/>法，信受弟子約有五千餘人。現令弟子沙彌，未能修禪，已敎誦得楞伽一部，維摩一部，
<lb ed="B" n="0836a04"/>每日長誦。</p>
<lb ed="B" n="0836a05"/><p xml:id="pB35p0836a0501">摩訶衍向此所敎弟子，今者各問所見解緣布施事由，若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836339" n="0836339"/>有人乞身頭目，及須諸物等，誓願盡
<lb ed="B" n="0836a06"/>捨，除十八事外<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836340" n="0836340"/>，少有人畜直一錢物，當直〔三○〕亦有。除聲聞戒外，更持菩薩戒，及行十二頭陁，
<lb ed="B" n="0836a07"/>兼忍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836341" n="0836341"/>堅固，復信勝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836342" n="0836342"/>義，精進坐禪，仍長習陀羅尼，爲利益衆生，出家供養三寶，轉誦修善。</p>
<lb ed="B" n="0836a08"/><p xml:id="pB35p0836a0801">於大乘無觀禪中無別緣事，常習不闕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836343" n="0836343"/>以智慧，每誦大乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836344" n="0836344"/>取義，信樂般若波羅蜜者甚多。
<lb ed="B" n="0836a09"/>亦爲三寶益得衆生時，不惜身命，其願甚多。爲他人說涅槃義時，<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB34054">𧺉</g></term>（超）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836345" n="0836345"/>過言說計度境<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836346" n="0836346"/>界。
<lb ed="B" n="0836a10"/>若不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836347" n="0836347"/>隨世間歸依三寶，漸次修善，空學文字，亦無益事。須學修<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836348" n="0836348"/>行，未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836349" n="0836349"/>坐禪時，依戒波羅
<lb ed="B" n="0836a11"/>蜜，四無量心等，及修諸善，承事三寶。一切經中所說，師僧所敎，聞者如說修行。但是修諸
<lb ed="B" n="0836a12"/>善，若未能不觀時，所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836350" n="0836350"/>有功德，迴施衆生，皆令成佛。</p>
<lb ed="B" n="0836a13"/><p xml:id="pB35p0836a1301">頓悟大乘政理訣一卷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836351" n="0836351"/></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0836a14"/>
<lb ed="B" n="0836a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">校記 A</cb:mulu><head>校記 A<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a1501" n="0836a1501"/></head><byline cb:type="author">饒宗頤</byline></cb:div>
<lb ed="B" n="0836a16"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0837a" n="0837a"/>
<lb ed="B" n="0837a01"/>
<lb ed="B" n="0837a02"/>
<lb ed="B" n="0837a03"/>
<lb ed="B" n="0837a04"/>
<lb ed="B" n="0837a05"/>
<lb ed="B" n="0837a06"/>
<lb ed="B" n="0837a07"/>
<lb ed="B" n="0837a08"/>
<lb ed="B" n="0837a09"/>
<lb ed="B" n="0837a10"/>
<lb ed="B" n="0837a11"/>
<lb ed="B" n="0837a12"/>
<lb ed="B" n="0837a13"/>
<lb ed="B" n="0837a14"/>
<lb ed="B" n="0837a15"/>
<lb ed="B" n="0837a16"/>
<lb ed="B" n="0837a17"/>
<lb ed="B" n="0837a18"/>
<lb ed="B" n="0837a19"/>
<lb ed="B" n="0837a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0838a" n="0838a"/>
<lb ed="B" n="0838a01"/>
<lb ed="B" n="0838a02"/>
<lb ed="B" n="0838a03"/>
<lb ed="B" n="0838a04"/>
<lb ed="B" n="0838a05"/>
<lb ed="B" n="0838a06"/>
<lb ed="B" n="0838a07"/>
<lb ed="B" n="0838a08"/>
<lb ed="B" n="0838a09"/>
<lb ed="B" n="0838a10"/>
<lb ed="B" n="0838a11"/>
<lb ed="B" n="0838a12"/>
<lb ed="B" n="0838a13"/>
<lb ed="B" n="0838a14"/>
<lb ed="B" n="0838a15"/>
<lb ed="B" n="0838a16"/>
<lb ed="B" n="0838a17"/>
<lb ed="B" n="0838a18"/>
<lb ed="B" n="0838a19"/>
<lb ed="B" n="0838a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0839a" n="0839a"/>
<lb ed="B" n="0839a01"/>
<lb ed="B" n="0839a02"/>
<lb ed="B" n="0839a03"/>
<lb ed="B" n="0839a04"/>
<lb ed="B" n="0839a05"/>
<lb ed="B" n="0839a06"/>
<lb ed="B" n="0839a07"/>
<lb ed="B" n="0839a08"/>
<lb ed="B" n="0839a09"/>
<lb ed="B" n="0839a10"/>
<lb ed="B" n="0839a11"/>
<lb ed="B" n="0839a12"/>
<lb ed="B" n="0839a13"/>
<lb ed="B" n="0839a14"/>
<lb ed="B" n="0839a15"/>
<lb ed="B" n="0839a16"/>
<lb ed="B" n="0839a17"/>
<lb ed="B" n="0839a18"/>
<lb ed="B" n="0839a19"/>
<lb ed="B" n="0839a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0840a" n="0840a"/>
<lb ed="B" n="0840a01"/>
<lb ed="B" n="0840a02"/>
<lb ed="B" n="0840a03"/>
<lb ed="B" n="0840a04"/>
<lb ed="B" n="0840a05"/>
<lb ed="B" n="0840a06"/>
<lb ed="B" n="0840a07"/>
<lb ed="B" n="0840a08"/>
<lb ed="B" n="0840a09"/>
<lb ed="B" n="0840a10"/>
<lb ed="B" n="0840a11"/>
<lb ed="B" n="0840a12"/>
<lb ed="B" n="0840a13"/>
<lb ed="B" n="0840a14"/>
<lb ed="B" n="0840a15"/>
<lb ed="B" n="0840a16"/>
<lb ed="B" n="0840a17"/>
<lb ed="B" n="0840a18"/>
<lb ed="B" n="0840a19"/>
<lb ed="B" n="0840a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0841a" n="0841a"/>
<lb ed="B" n="0841a01"/>
<lb ed="B" n="0841a02"/>
<lb ed="B" n="0841a03"/>
<lb ed="B" n="0841a04"/>
<lb ed="B" n="0841a05"/>
<lb ed="B" n="0841a06"/>
<lb ed="B" n="0841a07"/>
<lb ed="B" n="0841a08"/>
<lb ed="B" n="0841a09"/>
<lb ed="B" n="0841a10"/>
<lb ed="B" n="0841a11"/>
<lb ed="B" n="0841a12"/>
<lb ed="B" n="0841a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">校記 B</cb:mulu><head>校記 B</head><byline cb:type="author">饒宗頤</byline>
<lb ed="B" n="0841a14"/>
<lb ed="B" n="0841a15"/><p xml:id="pB35p0841a1501">〔一〕C. L. P. 24 漏去此一「乘」字。</p>
<lb ed="B" n="0841a16"/><p xml:id="pB35p0841a1601">〔二〕C. L. P. 24 「被」作「枝」，誤。</p>
<lb ed="B" n="0841a17"/><p xml:id="pB35p0841a1701">〔三〕C. L. P. 38 「俻」（備）誤作「脩」。</p>
<lb ed="B" n="0841a18"/><p xml:id="pB35p0841a1801">〔四〕C. L. P. 38 奪一「曾」字。</p>
<lb ed="B" n="0841a19"/><p xml:id="pB35p0841a1901">〔五〕C. L. P. 39 「感」誤作「惑」。</p>
<lb ed="B" n="0841a20"/><p xml:id="pB35p0841a2001">〔六〕C. L. P. 41 「朋」誤作「用」。</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0842a" n="0842a"/>
<lb ed="B" n="0842a01"/><p xml:id="pB35p0842a0101">〔七〕C. L. P. 379 「禪枝」讀作「禪機」。</p>
<lb ed="B" n="0842a02"/><p xml:id="pB35p0842a0201">〔八〕C. L. P. 42 「朋」誤作「用」。</p>
<lb ed="B" n="0842a03"/><p xml:id="pB35p0842a0301">〔九〕C. L. P. 59 注「但離心妄想想」。謂爲 diplograpie fautive。</p>
<lb ed="B" n="0842a04"/><p xml:id="pB35p0842a0401">〔十〕C. L. P. 76 作「凡有所相」，注謂「相卽想」。</p>
<lb ed="B" n="0842a05"/><p xml:id="pB35p0842a0501">〔十一〕C. L. P. 86 鈍根誤作「銀」。</p>
<lb ed="B" n="0842a06"/><p xml:id="pB35p0842a0601">〔十二〕C. L. P. 89 「云其野馬陽炎」。以「云」字屬下句，似未<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a0601" n="0842a0601"/><anchor xml:id="beg0842a0601" n="0842a0601"/>妥<anchor xml:id="end0842a0601"/>。</p>
<lb ed="B" n="0842a07"/><p xml:id="pB35p0842a0701">〔十三〕C. L. P. 94 注謂「由卽猶」，是。</p>
<lb ed="B" n="0842a08"/><p xml:id="pB35p0842a0801">〔十四〕C. L. P. 97 「諸天貴人之稱敬」，「稱」字非，應是「彌」字方合。</p>
<lb ed="B" n="0842a09"/><p xml:id="pB35p0842a0901">〔十五〕C. L. P. 97 注謂「由卽猶」也。</p>
<lb ed="B" n="0842a10"/><p xml:id="pB35p0842a1001">〔十六〕C. L. P. 108 以「熱」爲「熟」，但加問號。按應是「熱」字。</p>
<lb ed="B" n="0842a11"/><p xml:id="pB35p0842a1101">〔十七〕C. L. P. 113 作：「況所老耄，心風所說，前忘失後。」以「心風」二字屬下讀，頗費解。</p>
<lb ed="B" n="0842a12"/><p xml:id="pB35p0842a1201">〔十八〕C. L. P. 120 作「佛爲信者，施行使功德不杇」，句讀未安。</p>
<lb ed="B" n="0842a13"/><p xml:id="pB35p0842a1301">〔十九〕「蹔」字 P 本甚明，非敷字。</p>
<lb ed="B" n="0842a14"/><p xml:id="pB35p0842a1401">〔二十〕C. L. P. 124 讀「增聞」爲「曾聞」，是。</p>
<lb ed="B" n="0842a15"/><p xml:id="pB35p0842a1501">〔二一〕C. L. P. 132 「所以有此分別」，按「此」字應作「是」。</p>
<lb ed="B" n="0842a16"/><p xml:id="pB35p0842a1601">〔二二〕C. L. P. 143 作「以此卽有喫功用功課」。審原本，首「功」字旁有兩點，卽塗去，故宜作「喫用功
<lb ed="B" n="0842a17"/>課」。</p>
<lb ed="B" n="0842a18"/><p xml:id="pB35p0842a1801">〔二三〕C. L. P. 146 作「一切法依自所思令知」，斷句似不甚<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a1801" n="0842a1801"/><anchor xml:id="beg0842a1801" n="0842a1801"/>妥<anchor xml:id="end0842a1801"/>，今不從之。</p>
<lb ed="B" n="0842a19"/><p xml:id="pB35p0842a1901">〔二四〕C. L. P. 146 誤「<g ref="#CB04799">咎</g>」爲「各」。</p>
<lb ed="B" n="0842a20"/><p xml:id="pB35p0842a2001">〔二五〕C. L. P. 149 謂「分析」卽「分析」。</p>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0843a" n="0843a"/>
<lb ed="B" n="0843a01"/><p xml:id="pB35p0843a0101">〔二六〕C. L. P. 151 作：「眞如性性眞常，中求於去來，迷悟生死，了無所得」。斷句或可商。</p>
<lb ed="B" n="0843a02"/><p xml:id="pB35p0843a0201">〔二七〕C. L. P. 151 作「離一切言說相」。「一切」二字誤加。</p>
<lb ed="B" n="0843a03"/><p xml:id="pB35p0843a0301">〔二八〕C. L. P. 154 謂「詰」爲「誥」之誤。</p>
<lb ed="B" n="0843a04"/><p xml:id="pB35p0843a0401">〔二九〕C. L. P. 155 加「稱」字於「說」之下，原文無之。</p>
<lb ed="B" n="0843a05"/><p xml:id="pB35p0843a0501">〔三十〕C. L. P. 162 讀作「少有人畜直一錢物當直」。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0843a06"/>
<lb ed="B" n="0843a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">注釋</cb:mulu><head>注釋<anchor xml:id="nkr_note_add_0843a0701" n="0843a0701"/></head></cb:div>
<lb ed="B" n="0843a08"/>
<lb ed="B" n="0843a09"/>
<lb ed="B" n="0843a10"/>
<lb ed="B" n="0843a11"/>
<lb ed="B" n="0843a12"/>
<lb ed="B" n="0843a13"/>
<lb ed="B" n="0843a14"/>
<lb ed="B" n="0843a15"/>
<lb ed="B" n="0843a16"/>
<lb ed="B" n="0843a17"/>
<lb ed="B" n="0843a18"/>
<lb ed="B" n="0843a19"/>
<lb ed="B" n="0843a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0844a" n="0844a"/>
<lb ed="B" n="0844a01"/>
<lb ed="B" n="0844a02"/>
<lb ed="B" n="0844a03"/>
<lb ed="B" n="0844a04"/>
<lb ed="B" n="0844a05"/>
<lb ed="B" n="0844a06"/>
<lb ed="B" n="0844a07"/>
<lb ed="B" n="0844a08"/>
<lb ed="B" n="0844a09"/>
<lb ed="B" n="0844a10"/>
<lb ed="B" n="0844a11"/>
<lb ed="B" n="0844a12"/>
<lb ed="B" n="0844a13"/>
<lb ed="B" n="0844a14"/>
<lb ed="B" n="0844a15"/>
<lb ed="B" n="0844a16"/>
<lb ed="B" n="0844a17"/>
<lb ed="B" n="0844a18"/>
<lb ed="B" n="0844a19"/>
<lb ed="B" n="0844a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0845a" n="0845a"/>
<lb ed="B" n="0845a01"/>
<lb ed="B" n="0845a02"/>
<lb ed="B" n="0845a03"/>
<lb ed="B" n="0845a04"/>
<lb ed="B" n="0845a05"/>
<lb ed="B" n="0845a06"/>
<lb ed="B" n="0845a07"/>
<lb ed="B" n="0845a08"/>
<lb ed="B" n="0845a09"/>
<lb ed="B" n="0845a10"/>
<lb ed="B" n="0845a11"/>
<lb ed="B" n="0845a12"/>
<lb ed="B" n="0845a13"/>
<lb ed="B" n="0845a14"/>
<lb ed="B" n="0845a15"/>
<lb ed="B" n="0845a16"/>
<lb ed="B" n="0845a17"/>
<lb ed="B" n="0845a18"/>
<lb ed="B" n="0845a19"/>
<lb ed="B" n="0845a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0846a" n="0846a"/>
<lb ed="B" n="0846a01"/>
<lb ed="B" n="0846a02"/>
<lb ed="B" n="0846a03"/>
<lb ed="B" n="0846a04"/>
<lb ed="B" n="0846a05"/>
<lb ed="B" n="0846a06"/>
<lb ed="B" n="0846a07"/>
<lb ed="B" n="0846a08"/>
<lb ed="B" n="0846a09"/>
<lb ed="B" n="0846a10"/>
<lb ed="B" n="0846a11"/>
<lb ed="B" n="0846a12"/>
<lb ed="B" n="0846a13"/>
<lb ed="B" n="0846a14"/>
<lb ed="B" n="0846a15"/>
<lb ed="B" n="0846a16"/>
<lb ed="B" n="0846a17"/>
<lb ed="B" n="0846a18"/>
<lb ed="B" n="0846a19"/>
<lb ed="B" n="0846a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0847a" n="0847a"/>
<lb ed="B" n="0847a01"/>
<lb ed="B" n="0847a02"/>
<lb ed="B" n="0847a03"/>
<lb ed="B" n="0847a04"/>
<lb ed="B" n="0847a05"/>
<lb ed="B" n="0847a06"/>
<lb ed="B" n="0847a07"/>
<lb ed="B" n="0847a08"/>
<lb ed="B" n="0847a09"/>
<lb ed="B" n="0847a10"/>
<lb ed="B" n="0847a11"/>
<lb ed="B" n="0847a12"/>
<lb ed="B" n="0847a13"/>
<lb ed="B" n="0847a14"/>
<lb ed="B" n="0847a15"/>
<lb ed="B" n="0847a16"/>
<lb ed="B" n="0847a17"/>
<lb ed="B" n="0847a18"/>
<lb ed="B" n="0847a19"/>
<lb ed="B" n="0847a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0848a" n="0848a"/>
<lb ed="B" n="0848a01"/>
<lb ed="B" n="0848a02"/>
<lb ed="B" n="0848a03"/>
<lb ed="B" n="0848a04"/>
<lb ed="B" n="0848a05"/>
<lb ed="B" n="0848a06"/>
<lb ed="B" n="0848a07"/>
<lb ed="B" n="0848a08"/>
<lb ed="B" n="0848a09"/>
<lb ed="B" n="0848a10"/>
<lb ed="B" n="0848a11"/>
<lb ed="B" n="0848a12"/>
<lb ed="B" n="0848a13"/>
<lb ed="B" n="0848a14"/>
<lb ed="B" n="0848a15"/>
<lb ed="B" n="0848a16"/>
<lb ed="B" n="0848a17"/>
<lb ed="B" n="0848a18"/>
<lb ed="B" n="0848a19"/>
<lb ed="B" n="0848a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0849a" n="0849a"/>
<lb ed="B" n="0849a01"/>
<lb ed="B" n="0849a02"/>
<lb ed="B" n="0849a03"/>
<lb ed="B" n="0849a04"/>
<lb ed="B" n="0849a05"/>
<lb ed="B" n="0849a06"/>
<lb ed="B" n="0849a07"/>
<lb ed="B" n="0849a08"/>
<lb ed="B" n="0849a09"/>
<lb ed="B" n="0849a10"/>
<lb ed="B" n="0849a11"/>
<lb ed="B" n="0849a12"/>
<lb ed="B" n="0849a13"/>
<lb ed="B" n="0849a14"/>
<lb ed="B" n="0849a15"/>
<lb ed="B" n="0849a16"/>
<lb ed="B" n="0849a17"/>
<lb ed="B" n="0849a18"/>
<lb ed="B" n="0849a19"/>
<lb ed="B" n="0849a20"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0850a" n="0850a"/>
<lb ed="B" n="0850a01"/>
<lb ed="B" n="0850a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">增注</cb:mulu><head>增注</head>
<lb ed="B" n="0850a03"/>
<lb ed="B" n="0850a04"/><p xml:id="pB35p0850a0401">文成公主入藏，及唐蕃使臣來往與文化交流問題，可參王忠：唐代漢藏兩族人民的經濟文化交流（《歷
<lb ed="B" n="0850a05"/>史研究》一九六五，五期），山口瑞鳳：《古代<name role="" type="person">吐蕃</name>史考異》上下（東洋學報四九卷第三、四號）。</p>
<lb ed="B" n="0850a06"/><p xml:id="pB35p0850a0601">矢崎正見：《文成公主之入藏との西藏佛敎に與えし影響に就いて》（《印度佛敎學研究》二/二）。</p>
<lb ed="B" n="0850a07"/><p xml:id="pB35p0850a0701">蓮華戒及法成資料，可參下列各文：</p>
<lb ed="B" n="0850a08"/><p xml:id="pB35p0850a0801">立花孝全：《 Kamalas'ila 與法成之關係》（《印度佛敎學研究》一四之二，一九六六）。</p>
<lb ed="B" n="0850a09"/><p xml:id="pB35p0850a0901">芳村修基：《カマラシ－ラの修習次第》（《石濱先生古稀紀念東洋學論叢》一九五八）。</p>
<lb ed="B" n="0850a10"/><p xml:id="pB35p0850a1001">又：《西域出土の法成師文獻》（《印度學佛敎學研究》三/一）。</p>
<lb ed="B" n="0850a11"/><p xml:id="pB35p0850a1101">法成卽吳和尙，藏名 Hgo Chos grub。<name role="" type="person">吐蕃</name>敦煌後半期之佛敎主要人物。詳上山大峻：《大蕃國大德
<lb ed="B" n="0850a12"/>三藏法師沙門法成の研究》上下（《東方學報》京都三八、三九册）。</p>
<lb ed="B" n="0850a13"/><p xml:id="pB35p0850a1301">上山大峻撰《曇曠と敦煌の佛敎學》（京都、東方學報五三册），曾取曇曠之《大乘二十二問本》與
<lb ed="B" n="0850a14"/>《正理决》比對，認爲許多相似之處。上山氏文中錄王錫叙，間有誤奪，如「理旣深邃，非易涯津」，句
<lb ed="B" n="0850a15"/>讀有誤；「固知眞違言說，則乘實非乘；性離有無，信法而非法。」乃爲對句，上山氏奪上一乘字，按原
<lb ed="B" n="0850a16"/>册「乘」字補注於「實」字之側。參看校記。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0851a" n="0851a"/>
<lb ed="B" n="0851a01"/>
<lb ed="B" n="0851a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">附說</cb:mulu><head>附說　摩訶衍及四川之曹溪禪兼論南詔之禪燈系統</head><byline cb:type="author">饒宗頤</byline>
<lb ed="B" n="0851a03"/>
<lb ed="B" n="0851a04"/><p xml:id="pB35p0851a0401">藏文資料言及摩訶衍（ma ha yan）者不少，如法京伯希和藏文卷812、及116、117是也。其內
<lb ed="B" n="0851a05"/>容爲頓門五方便，不觀禪定與十波羅蜜，摩訶衍遺說，可窺一斑。衍與梵僧蓮華戒爭論不勝，其
<lb ed="B" n="0851a06"/>思想之基本歧異，從蓮華戒著作之《修習次第》（Bhavanakrama）可以見之，重點在於布施善行之
<lb ed="B" n="0851a07"/>有無，禪家不重布施，以此大受非難，凡兹二事，上山大峻已有文論之。</p>
<lb ed="B" n="0851a08"/><p xml:id="pB35p0851a0801">藏文史書曰 sBa-bshed 者，卽桑鳶寺紀年（bsam-yas-lo-rgyus）略記摩訶衍入藏以前之禪學，
<lb ed="B" n="0851a09"/>對於益州金和尙（Eg-cu Kiun hva-san）之神通，頗多渲染。法尊撰《西藏民族政敎史》（民二十九
<lb ed="B" n="0851a10"/>年印行）稱「天寶間，<name role="" type="person">吐蕃</name>遣桑希（gar-mkhan-san-si）等四人至漢地取經，遇神通和尙，問回藏後
<lb ed="B" n="0851a11"/>事。遂授金剛經、十地經、稻稈（芉）經等三經。桑希請經千餘部，並請一漢僧返藏。」漢僧
<lb ed="B" n="0851a12"/>未聞；若此神僧卽益州金和尙也。金和尙卽新羅王子無相，居成都淨衆寺，爲智詵再傳弟子。以
<lb ed="B" n="0851a13"/>「無憶、無念、無忘」三句敎義著聞，（見其徒神淸之《北山錄》）然與壇經之「無念、無憶、
<lb ed="B" n="0851a14"/>無著」蔑異，實衍曹溪之禪義。</p>
<lb ed="B" n="0851a15"/><p xml:id="pB35p0851a1501">藏史屢言及無住禪師（Bu-cu sem-si）見於《大臣布吿》（Blon po bkahi than yig）其文字略同於
<lb ed="B" n="0851a16"/>歷代法寶記之<name role="" type="person">菩提達摩</name>多羅部分，歷擧達摩多羅、摩訶衍、無住、降魔藏諸禪師之名。又法京藏
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0852a" n="0852a"/>
<lb ed="B" n="0852a01"/>文卷116內記衆禪家語錄，龍樹、達摩多羅外，又有無住、降魔藏、臥輪、摩訶衍等。可見摩訶
<lb ed="B" n="0852a02"/>衍與無住對<name role="" type="person">吐蕃</name>影響之深，故頻見於記錄。無住居成都之保唐寺，爲劍南保唐宗之祖。傳燈錄四
<lb ed="B" n="0852a03"/>有無住之機緣語，稱其得法於淨衆寺之無相。宗密則稱「五祖下分出，卽老安和上<note place="inline">慧安</note>，有
<lb ed="B" n="0852a04"/>一俗弟子陳楚章、僧無住遇陳開示領悟。後遊蜀中，認金和上爲師。」彼蓋轉益多師，復入無相
<lb ed="B" n="0852a05"/>之門下。無住事蹟，歷代法寶記言之最詳，稱其爲金和尙之嫡傳。至降魔藏卽兖州東嶽降魔禪
<lb ed="B" n="0852a06"/>師，見宋高僧傳八。臥輪禪師有偈語，見於敦煌卷。</p>
<lb ed="B" n="0852a07"/><p xml:id="pB35p0852a0701">金和尙示寂於寶應元年（七六二）無住示寂於大曆九年（七七四）在摩訶衍入藏之前。金和
<lb ed="B" n="0852a08"/>尙曾住處寂禪師之德純寺，寺在資州（今四川資中）處寂人稱爲唐和上。處寂之師卽智詵，智詵
<lb ed="B" n="0852a09"/>著作，存於法京敦煌卷四八四○號題「般若波羅蜜多心經疏，資州詵禪師撰」則北宗禪之要籍
<lb ed="B" n="0852a10"/>也。</p>
<lb ed="B" n="0852a11"/><p xml:id="pB35p0852a1101">桑希至唐土求法，與金和尙同道經南詔。南詔亦盛行南宗禪，大理國張勝溫繪長卷中菩薩，
<lb ed="B" n="0852a12"/>間註其名，自四五至五十一，序次如下：</p>
<lb ed="B" n="0852a13"/><p xml:id="pB35p0852a1301">達麼大師　　慧可　　<name role="" type="person">僧璨</name>大師　　道信大師　　缺（應是弘忍）　　慧能大師
<lb ed="B" n="0852a14"/>　　神會大師　　和尙張雄忠　　（下略）　　　　　　　　　　　　　　　　（下略）</p>
<lb ed="B" n="0852a15"/><p xml:id="pB35p0852a1501">此南詔之禪燈系統，張和尙地位極高。和尙張唯忠者，卽所謂荆南張，亦號南印。裴休云：「荷
<lb ed="B" n="0852a16"/>澤傳磁州如，如傳荆南張，張傳遂州圓，又傳東京照。」（圭峯禪師碑銘）圓覺經略疏鈔四云：
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0853a" n="0853a"/>
<lb ed="B" n="0853a01"/>「磁州法觀寺智如和尙，俗姓王。門下成都府<name role="" type="person">聖壽寺</name>唯忠和尙，俗姓張，亦號南印。」唯忠弟子
<lb ed="B" n="0853a02"/>卽東京奉國寺神照，（<name role="" type="person">白居易</name>作照公塔銘稱，其學心法於唯忠法師。《全唐文》678）驗以宗密
<lb ed="B" n="0853a03"/>之《禪門師資圖》，神會傳磁州智如，智如傳益州南印，南印傳東京神照，大理國所尊崇之和尙
<lb ed="B" n="0853a04"/>張唯忠，卽益州南印是矣。</p>
<lb ed="B" n="0853a05"/><p xml:id="pB35p0853a0501">見於<name role="" type="person">吐蕃</name>記載之禪師，若金和尙原主成都淨衆寺，無住主成都保唐寺；見於南詔圖之和尙張
<lb ed="B" n="0853a06"/>唯忠則住成都<name role="" type="person">聖壽寺</name>直接神會之薪傳。三人者，皆出自四川，可見四川南宗禪之流行。王錫正理
<lb ed="B" n="0853a07"/>决，記摩訶衍依正之和尙，有降魔，卽兖州降魔藏，大福，一般皆指西京義福。又有「張和上雄
<lb ed="B" n="0853a08"/>仰」，法京伯本雄字誤作「准」，兹據倫敦本。「雄仰」名未知有無誤舛。頗疑張和上應卽南詔
<lb ed="B" n="0853a09"/>張勝溫圖次於神會下之張和尙唯忠，其地位專承曹溪門下荷澤之法統，故摩訶衍亦依止之。禪家
<lb ed="B" n="0853a10"/>每轉益多師，如無住出於陳楚章，本慧安再傳，又事無相受緣。南印本出荷澤門下之再傳，得曹
<lb ed="B" n="0853a11"/>溪深旨，無以爲證，復見淨衆寺（神）會師，（宋僧傳十一）如是又爲金和尙之傳人。依此宗密
<lb ed="B" n="0853a12"/>禪門師資圖載摩訶衍出於神會之門，衆流會歸於曹溪，宗密爲唯忠之再傳，其言自非無據也。
<lb ed="B" n="0853a13"/>（小畠宏允氏過信歷代法寶記，必欲將摩訶衍列爲禪北宗中之保唐寺派，柳田聖山已辨之，今不
<lb ed="B" n="0853a14"/>復論。）</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0853a15"/>
<lb ed="B" n="0853a16"/>
<pb ed="B" xml:id="B35.0195.0854a" n="0854a"/>
<lb ed="B" n="0854a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">附表</cb:mulu><head>附表：</head>
<lb ed="B" n="0854a02"/><p cb:type="pre" xml:id="pB35p0854a0201">　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　┌普寂
<lb ed="B" n="0854a03"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　├義福────┐
<lb ed="B" n="0854a04"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　┌神秀┤　　　　　　│
<lb ed="B" n="0854a05"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　├衮州　　　　│
<lb ed="B" n="0854a06"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　└降魔藏──┬摩訶衍
<lb ed="B" n="0854a07"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　│　　　　　<name role="" type="person">聖壽寺</name>
<lb ed="B" n="0854a08"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　├曹溪　荷澤　　　│磁州　　　張雄忠┬東京神照
<lb ed="B" n="0854a09"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│慧能─神會───┴智如───（益洲│
<lb ed="B" n="0854a10"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　　　　　　南印）│
<lb ed="B" n="0854a11"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　　　　　　　│　└大雲　圭峯
<lb ed="B" n="0854a12"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　　　　　　　│　　道圓─宗密
<lb ed="B" n="0854a13"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　（資洲）　淨衆寺　　　│
<lb ed="B" n="0854a14"/>　　　達摩─慧可─<name role="" type="person">僧璨</name>─道信─弘忍┤德純寺　德純　　　金和尙　　　│
<lb ed="B" n="0854a15"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│智詵──處寂──┬無相──┬淨衆神會
<lb ed="B" n="0854a16"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　│　　　　│
<lb ed="B" n="0854a17"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　│　　　　│
<lb ed="B" n="0854a18"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　└洪州　　│
<lb ed="B" n="0854a19"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　道一　　│
<lb ed="B" n="0854a20"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　　　　　│
<lb ed="B" n="0854a21"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　　┌──┼保唐寺
<lb ed="B" n="0854a22"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　└慧安──陳楚章←──┘　　│無住
<lb ed="B" n="0854a23"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　│
<lb ed="B" n="0854a24"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　└神淸</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0808a1401" to="#end0808a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0811a1101" to="#end0811a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">錫</lem><rdg wit="#wit.orig"><unclear/></rdg></app>
<app from="#beg0811a1501" to="#end0811a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">榻</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB06869">𦐇</g></rdg></app>
<app from="#beg0815a1601" to="#end0815a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">沫</lem><rdg wit="#wit.orig">沬</rdg></app>
<app from="#beg0824a0501" to="#end0824a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4"><g ref="#CB07249">𱼶</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB34046">𬜒</g></rdg></app>
<app from="#beg0824a0901" to="#end0824a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4"><g ref="#CB07249">𱼶</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB34046">𬜒</g></rdg></app>
<app from="#beg0826a0301" to="#end0826a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">猒</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB34049">󸔁</g></rdg></app>
<app from="#beg0842a0601" to="#end0842a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妥</lem><rdg wit="#wit.orig">安</rdg></app>
<app from="#beg0842a1801" to="#end0842a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妥</lem><rdg wit="#wit.orig">安</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="bubian-notes">
<head>大藏經補編 校注</head>
<p>
<note n="0797001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0797001">義淨《大唐西域求法高僧傳》上「沙門玄照，太州仙掌人也……。途經速利，過覩貨羅，遠跨胡疆，到<name role="" type="person">吐蕃</name>國，蒙文成公主送往北天，漸向闍闌陀國……。後因唐使<name role="" type="person">王玄策</name>歸鄕，表奏言其實德，遂蒙降勑，重詣西天，追玄照入京，路次泥波羅國，蒙王發遣送至<name role="" type="person">吐蕃</name>，重見文成公主，深致禮遇，資給歸唐。」</note>
<note n="0797002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0797002">又「玄太禪師……永徽年內取<name role="" type="person">吐蕃</name>道，經泥波羅到<name role="" type="person">中印度</name>……。」又「道生法師，幷州人也……，以貞觀末，從<name role="" type="person">吐蕃</name>路往遊中國……。」</note>
<note n="0797003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0797003">《廣韻》十二蟹：嬭，乳也。</note>
<note n="0797004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0797004">見《大正藏》五一册頁三校語。</note>
<note n="0797005" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0797005">詳立花秀孝：《唐蕃兩國佛敎之交涉》。《宗敎研究》，新一一∕六六七。參佐藤長《西藏古代史研究》頁七九九引。</note>
<note n="0797006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0797006">「曲結」爲聖王之稱。松贊噶木布，唐書作弄贊贊普，卽棄宗弄贊，卽 Sron btsan sgam po （Khri sron brtsan）。</note>
<note n="0797007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0797007">關於文成公主事，參寺本婉雅《于闐國史》頁四，頁五八。文成公主造像在靑海。（《文參》一九五七，五，頁八一）</note>
<note n="0798008" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798008"><p>據《衛藏通志卷》六按語，其材料蓋據布達拉宮經簿，與 Bu ston 書相同，見該書頁一二三～一二四。按通志雖非第一手史料，然所記亦有來歷，勘以 Bu ston 佛敎史：</p><p>巴勒布王＝ Bul Po（hi rgyal）</p><p>鄂特巴爾郭恰＝ Hod zer go cha</p><p>拜木薩＝ bal mo - bza 指<name role="" type="person">尼泊爾</name>王妃。</p><p>譯名皆符合，參藤長古代西藏史研究頁五五。</p></note>
<note n="0798009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798009">開於 hpyhrul snan，可參 Waddell: Lhasa &amp; its Mysteries, Jrasb 1895, p. 259。</note>
<note n="0798010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798010">《舊唐書<name role="" type="person">吐蕃</name>傳》上：「天寶十四載，贊普乞黎蘇籠獵贊死，大臣立其子婆悉（按應作娑悉，卽 Sras）獵贊爲主，復爲贊普。」《通典邊防》六云「天寶十四載，贊普死，其子立，號乞犂悉籠納贊。」譯名略有歧異。王忠《新唐書<name role="" type="person">吐蕃</name>傳箋證》引<name role="" type="person">吐蕃</name>歷史文書云：「羊年（天寶十四載乙未，七五五）父王近臣爲兵士所殺，似贊普已於前一年卒，唐人據<name role="" type="person">吐蕃</name>使臣報喪之日而書，故差一年。乞黎蘇籠獵贊應卽棄隶縮贊，譯名當有誤。」按乞黎蘇籠獵贊之父王應是棄隸縮贊（Khri Lde Gtsug brtsan「七〇四～七五四」）參看佐藤長《西藏古代史研究》頁八二三王統表。王毅：《藏王墓》附各王表有出入《文物》（一九六一、四、頁五）。</note>
<note n="0798011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798011"><p>碑文見 Tucci "The Tombs of the Tibetan Kings"（以下簡稱 TTK.）P. 96, 87。其英譯云 "The temple of aP'rul Snan in Ra sa, the temple of Ra moc'e founded by the Chinese." 同書頁四五又頁八二注（九二），參佐藤長書頁六一、六二，又頁七九九。</p><p>藏語原文如下 "rgya btags ra mo Cheh gtsung lag Khan"。</p><p>"ra sahi rgya btags ra mo Che"。</p><p>碑中之 rgya 卽指唐，如《唐蕃會盟碑》，首句每見 "rgya Chen" 二字，卽大唐也。</p></note>
<note n="0798012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798012">胡嘉：《有關文成公主的幾件文物》，《文物》一九五九，七。</note>
<note n="0798013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798013">何藻翔《鄒崖詩集》「供佛大招寺」詩注。關於西藏早期佛敎有關史實，可參金應熙：「<name role="" type="person">吐蕃</name>之興起」，《嶺南學報》第八卷第一期。</note>
<note n="0798014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798014">見佛祖統紀卷二十九。</note>
<note n="0798015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798015">Tucci 於 TTK. P. 71 云 "It seems ascertained the Sronbtsan sgan po built two chapels in Lhasa, as asserted by his descendants, and it is highly possible that the Re mo c'e was really founded by his Chinese wife and on account of that called rgya gtags, founded by the Chinese."</note>
<note n="0798016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0798016">參看塚本善隆《敦煌佛敎史槪說》（《西域文化研究第一》頁六六）。</note>
<note n="0799017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0799017"><p>見 TTK P. 47 Tucci 英譯云：</p><p>At the time of the fourth ancestor K'ri Sron btsan, the dpe har of Ra sa was founded which was the beginning of the Buddhist Law. After that time up to the time of my father K'ri Lde gtsug btsan, when the Temple of Kva c'ur in Brag dmar, was built and the Buddhist Law was practised five generations passed.</p><p>此碑劉立千譯稱《興佛證盟碑》，載《康藏研究月刊》第二六期。</p></note>
<note n="0799018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0799018">Kva' cur 一名，Tucci 疑取自漢名之瓜州，（TTK P. 62）尙乏證據。</note>
<note n="0799019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0799019"><p>參王忠《新唐書<name role="" type="person">吐蕃</name>傳箋證》頁一三。</p><p>金城公主亦篤信佛敎，供養釋迦牟尼佛。據稱：自和闐逃來之佛僧，多得公主之保護。見佐藤書頁三九〇，頁七九八。</p></note>
<note n="0799020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0799020"><p>桑鳶寺之建，《西藏王統紀》（王沂暖譯本）有極詳細紀載，謂於兔年奠基，復於兔年竣工，歷時一紀。然滋多異說。參 TTK P81,注八五。參妙舟法師：《蒙藏佛敎史》頁九「蓮華生」。</p><p>王毅《西藏文物見聞記》（山南之行）桑鳶寺條，記該寺現狀甚詳，見《文物》一九六一/六頁五八。</p></note>
<note n="0799021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0799021">《望月大辭典增訂版》No. 8 P. 108 Santa Raksita 條，又 Tucci. "Minor Buddhist Text".（以下簡稱 MBT）II. P. 8 此書收蓮華戒之廣譯菩提心論原本。</note>
<note n="0799022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0799022">Bu ston 書言印度派爲 "Tsen mun Pa"＝漸門派，中國派爲 Ton mun pa ＝頓門派。所言之"rgyahi hwa C'an ma hha ya nahi slob" 卽謂大唐大乘和尙摩訶衍那之徒衆。Satis Chandra Vidyabhusana 在其巨著 A History of Indian Logic P. 327 "Kamalasila" 條云："While in Tibet he indicated the Religious views of Guru Padma-Sambhava and santa Raksita by defeating and expelling a Chinese monk named Mahayana Hoshang."。以 Hoshang（和尙）爲人名，未允。</note>
<note n="0800023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0800023"><p>島田虔次：《戴密微「ラサの法論」》《東洋史研究》No. 17, 4. P. 100.</p><p>神田喜一郞：《敦煌學五十年》引 CḶ. Tucci 書評，通報 XLVI, 1958 P. 404-408.</p></note>
<note n="0800024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0800024">L.Giles, Descri ptive Catalogue of the Chinese manuscripts from Tun Huang in the British Museum. P. 187.</note>
<note n="0801025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0801025">牙卽「互」字，佐藤書讀「<g ref="#CB28575">㸦</g>」爲「身」字，注四五見頁八二一，非是。按李邕麓山寺碑「<g ref="#CB28575">㸦</g>爲住持」亦卽互字，見下。參一切經音義卷四「<g ref="#CB28575">㸦</g>起」條，音胡固反。（大正藏五四／三三〇）</note>
<note n="0801026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0801026">沙州陷蕃年代，《西域水道記》：「沙州以建中二年陷」，其說出《元和郡縣志》，與敦煌所出沙州地志相符。時陷蕃者爲壽昌縣。</note>
<note n="0802027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0802027"><p>見 Tucci TTKP. 70, 又 To Lhasa &amp; Beyond P. 136.</p><p>鐘銘原文云：（依佐藤頁八〇四）</p><p> dril chen po hdi yan lha / btsan po khri lde sron brtsan / gyi du xx snan hgrans / ...... / grag pa dan hdra bar yon bdag jo mo byan Chub kyis / bgyis nas mkhyen pho rgyahi dge slon rin cen gyis blugs so.王毅《西藏文物見物記》，桑鳶寺鳥策大殿門廊懸挂唐式銅鐘，上鑄有古藏文，但未錄出其銘識。</p></note>
<note n="0802028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0802028">「琇」見《廣韻》四十九宥，與秀同音。《漢藏對音千字文》笙，音 c,e，昇音 cen 讀入審紐。此琇讀 cen，則爲照紐矣。</note>
<note n="0803029" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0803029"><name role="" type="person">吐蕃</name>歷史文書稱棄松德贊娶 Tshes Pon 女 rma rgyal Ldon skar, 生牟尼贊及獵松贊。關於德贊皇后問題，參佐藤書 P. 802。</note>
<note n="0803030" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0803030">沒盧氏，卽唐蕃會盟碑之 bro，見李方桂文N三八，通報 1956 P. 97 引 MḶalou 說。又 Tucci, MBT P. 37.。唐書<name role="" type="person">吐蕃</name>傳：尙婢婢，姓沒盧，羊同國人。陳毅《魏書官氏志疏證》謂沒盧疑卽魏之「莫盧」，然地理未合，見姚薇元北朝胡姓考頁一二五，蘆氏條。王忠箋證藏文五部遺敎記<name role="" type="person">吐蕃</name>兵制，其「藏如」之上藏四千戶所皆沒盧氏（bro）蓋<name role="" type="person">吐蕃</name>重要官族。參該書 P. 7. 152。</note>
<note n="0803031" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0803031">見《四分律》三四，卽所謂依止阿闍梨也。此與得戒和尙之爲從受戒者，同爲師之一種。</note>
<note n="0803032" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0803032">《日本續藏經》第一輯第二編第一五套第五册，頁四三五。</note>
<note n="0804033" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0804033">見《金石萃編》八一嚴挺之<name role="" type="person">大智禪師</name>碑銘。</note>
<note n="0804034" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0804034">Le Concile de Lhasa P. 263 引有云：「……其賊七人，不漏天網，並對大德摩訶衍推問，具中衙帳，並報瓜州。昨索賊釘枷，差官銅（錮）送。」</note>
<note n="0804035" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0804035">求法高僧傳，玄照梵名般迦舍末底，唐言照慧。又末底僧訶，唐言師子慧。「末底」與「麼低」，蓋同語異譯。劉宋時，譯妙法蓮花經之達摩摩提，名與此同。</note>
<note n="0804036" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0804036">此碑見《金石萃編》七八（唐三八）《八瓊室金石補止》頁五四。又《湖南通志》金石門。</note>
<note n="0805037" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0805037">此處應於「訖」字斷句。訖，完了也。</note>
<note n="0806038" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0806038">「奉進止」，唐人習語。自唐以來，率以奉聖旨爲奉進止，蓋言聖旨使之進則進，使之止則止也。見通鑑<name role="" type="person">唐德宗</name>貞元元年注。</note>
<note n="0806039" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0806039">C. L. P. 162.</note>
<note n="0806040" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0806040">Minor Buddhist Texts V. II. P. 33.</note>
<note n="0806041" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0806041">P 本作「邏娑」凡三見，S 本刪去一段，且作「邏婆」，凡兩見，邏婆當是邏娑之誤。</note>
<note n="0806042" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0806042">Minor Buddhist Texts V. II. P. 33.</note>
<note n="0806043" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0806043">勃字，唐蕃會盟碑譯文每作 Prefix b-，如「勃藏」之爲 bzang 見李方桂 Inscription of the Sino-Tibetan Treaty of 821-822, 通報 1956. P. 52.（該碑 N. 38）羅常培《唐五代西北方音》頁一八〇以全字對前綴音例及頁一八六「有聲無韻例」，勃 b- 兩條。</note>
<note n="0806044" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0806044">《廣韻》二十一麥：「礐、硞、水石聲也，力摘切。」又四覺：嶨，引爾雅山多大石嶨，礐字同。同部觷字下云：「或作礐，又音學。」是原有數音。</note>
<note n="0807045" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0807045">Tucci TTK P. 81. 注三六。</note>
<note n="0807046" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0807046">藏語語首每喪失，B 可不讀出，參金鵬《藏文動詞曲折形態在現代拉薩語里衍變的情况，語言研究》I.P. 173, 1956.</note>
<note n="0807047" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0807047">Tucci: TTK P. 79 注四九。</note>
<note n="0807048" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0807048">Tucci: To Lhasa and Beyond. P. 119.</note>
<note n="0807049" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0807049">Tucci: MBT P. 32.</note>
<note n="0807050" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0807050">阿蘭達蘇哩廟者，Bu-ston 書作 O tanta pu ri 伽藍（126b）參佐藤書 P. 66。</note>
<note n="0808051" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0808051">王毅《西藏文物見聞記》：山南之行（昌珠寺），文物一九六一年/三，昌珠卽昌諸。</note>
<note n="0809052" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0809052">歐陽無畏撰《喇嘛敎》，其中喇嘛敎的創立和災難前傳論蓮華戒當日與漢僧大乘和尙辯難，猶未悉漢僧卽摩訶衍，蓋未覩敦煌此卷及戴密微敎授之譯本，歐陽氏文，見《西藏研究》頁三八。</note>
<note n="0810053" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0810053">《舊唐書德宗紀》「建中元年十二月辛卯，韋倫使（蕃）」回，與<name role="" type="person">吐蕃</name>宰相論欽明思等五十五人同至，獻方物修好也。</note>
<note n="0810054" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0810054">見《舊唐書一五九路隨傳》。</note>
<note n="0810055" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0810055">參岑仲勉《唐史餘瀋》：「德宗朝兩呂溫陷蕃」條。</note>
<note n="0810056" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0810056">C. L. P. 307-332.</note>
<note n="0810057" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0810057"><p>其詞如云：「只恨隔蕃部，情懇難申吐，早晚滅狼蕃，一齊拜聖顏」（菩薩蠻），「敦煌郡，四面六蕃圍」、「龍沙塞，遠路隔烟波。每恨諸蕃生留滯，只緣當路寇仇多，抱屈爭奈何」（望江南）。</p><p>贊普子詞云：「本是蕃家將，年年在草頭，夏日披氈帳，冬天挂皮裘。」寫塞外景象，尤爲眞切。花間集毛文錫有贊普子詞，參敦煌曲初探頁一一〇。</p></note>
<note n="0811058" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0811058">宿白：《敦煌莫高窟中的五台山圖》，《文物參考資料》，一九五一，第二卷第五期下册頁四九，按因<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩居住五台山之傳說盛行，引起佛敎徒對五台山之景慕，遂有五台山圖之製作。影響所及，西傳敦煌，東流日本。文宗開成五年日僧圓仁巡行五台，亦携五台王化現圖以歸。敦煌莫高窟中有五台山圖遺迹，猶可見當日之芳徽盛軌。</note>
<note n="0813059" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0813059">見《續藏經》本「<name role="" type="person">善慧大士</name>語錄」。</note>
<note n="0813060" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0813060"><p>龍大圖書館秀氏文庫（〇二四、三）四，詳芳村修基：《徵心行路難》殘卷（敦煌佛敎資料，西域文化研究第一頁一九一）斯坦因目三〇一七亦卽「徵心」行路難。</p><p>入矢義高有文論「澂心行路難」，《塚本頌壽佛敎史學論集》頁七九，按「徵心」二字宜作「澂心」，義卽「澄心」。</p></note>
<note n="0814001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0814001">「愍」，原作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB09289">𢚓</g></term>」。</note>
<note n="0814002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0814002">「聘」，原寫作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB34058">𨉂</g></term>」。</note>
<note n="0814003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0814003">「延」，原寫作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB30778">𮞅</g></term>」。</note>
<note n="0815004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815004">「互」，原寫作「牙」。</note>
<note n="0815005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815005">「虔」，原誤作「虎」。</note>
<note n="0815006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815006">「戒」，原寫作「戒」。</note>
<note n="0815007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815007">「姨」，原寫作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB34056">󸔈</g></term>」。</note>
<note n="0815008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815008">「倍」，原誤作「陪」。</note>
<note n="0815009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815009">「衲」，原誤作「納」。</note>
<note n="0815010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815010">「猶然而<g ref="#CB00764">㗛</g>」，按用莊子逍遙遊宋榮子句。</note>
<note n="0815011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815011">「土」，原作「<term cb:behaviour="no-norm">圡</term>」。</note>
<note n="0815012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815012">「愍」，原作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB09289">𢚓</g></term>」。</note>
<note n="0815013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815013">「虔」，原誤作「虎」。</note>
<note n="0815014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815014">「確」，原作「礭」，借爲榷。</note>
<note n="0815015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815015">「倒」，原誤作「例」。</note>
<note n="0815016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815016">「朋」，原寫作「用」。</note>
<note n="0815017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0815017">「枝」，原作「柭」。</note>
<note n="0816018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0816018">「朋」，原作「用」。</note>
<note n="0816019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0816019">S 本從「量」字開始，前段大部分殘缺。</note>
<note n="0816020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0816020">應有「離」字，於文義方合，今補。</note>
<note n="0817021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0817021">原文作「但離心妄想想」，於第一「想」字下有∠號。又「攝」字原作「懾」。</note>
<note n="0817022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0817022">原作「不思智慧」，今補一「議」字。</note>
<note n="0817023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0817023">此據 S 本作「法」，P 本作「滅」，非。</note>
<note n="0817024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0817024">此「法」字亦據 S 本，P 作「滅」，非。</note>
<note n="0817025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0817025">P 本重「諸字」字，此刪。</note>
<note n="0817026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0817026">P 本作「看」，宜據 S 作「著」。</note>
<note n="0818027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818027">P 本作「彼生」，S 本缺，依下文應作「彼天」。</note>
<note n="0818028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818028">P 本作「諸相」，S 本作「想」。</note>
<note n="0818029" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818029">P 本作「問」，S 本作「答」。</note>
<note n="0818030" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818030">S 本偈字作「云」。</note>
<note n="0818031" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818031">S 本無「無色三摩地」五字。</note>
<note n="0818032" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818032">S 本作「引道」。</note>
<note n="0818033" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818033">S 本作「思益梵天經」，此從 P 本。</note>
<note n="0818034" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818034">P 本「思」作「梵」，茲據 S 本改。</note>
<note n="0818035" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0818035">S 本有「無量」二字。</note>
<note n="0819036" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819036">S 本「慧」皆作「惠」。</note>
<note n="0819037" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819037">S 本下有「小乘」二字。</note>
<note n="0819038" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819038">此「妄想」二字應屬衍文。</note>
<note n="0819039" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819039">S 本下多一「有」字，點去。</note>
<note n="0819040" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819040">P 原作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB34059">󸔋</g></term>」，應是「淈」字，非「泥」也。</note>
<note n="0819041" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819041">S 本此下有「人」、「謂」兩字。</note>
<note n="0819042" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819042">S 本作「不入得」。</note>
<note n="0819043" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819043">無相，S 本作無想。</note>
<note n="0819044" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819044">S 本作「想」。</note>
<note n="0819045" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819045">S 本「相定」作「想定」。</note>
<note n="0819046" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819046">S 本作「新再」。</note>
<note n="0819047" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819047">慧 S 本作「惠」。</note>
<note n="0819048" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819048">S 本無第二「生」字。</note>
<note n="0819049" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819049">S 本下多一「法」字。</note>
<note n="0819050" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819050">S 本但作「善」，無「法」字。</note>
<note n="0819051" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819051">S 本作「楞伽華嚴三昧經」。</note>
<note n="0819052" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819052">P、S 本皆作「由」，由卽猶也。</note>
<note n="0819053" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819053">S 本作「大惠」。</note>
<note n="0819054" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0819054">P 本作「看」，S 本作「著」，兹據改。</note>
<note n="0820055" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820055">S 本種種上有「諸」字。</note>
<note n="0820056" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820056">S 本作「不爲」。</note>
<note n="0820057" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820057">S 本作「惠」。</note>
<note n="0820058" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820058">S 本「無過」下多一「者」字。</note>
<note n="0820059" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820059">S 本多「仏言」二字。</note>
<note n="0820060" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820060">S 本作「大惠」。</note>
<note n="0820061" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820061">S 本作「心想妄想」。</note>
<note n="0820062" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820062">S 本作「楞伽華嚴」。</note>
<note n="0820063" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820063">S 本作「所言一切想」。</note>
<note n="0820064" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820064">S 本「下至」作「不至」，誤。此從 P 本。</note>
<note n="0820065" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820065">P、S 本皆作「兹」，卽「滋」。</note>
<note n="0820066" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820066">P 本「作諸相非想」，兹從 S 本作「諸想非想」。</note>
<note n="0820067" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820067">S 本作「則如來」，奪「見」字。</note>
<note n="0820068" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820068">P 本無「一」字，此從 S 本作「一念」。</note>
<note n="0820069" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820069">S 本作「善業」。</note>
<note n="0820070" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820070">S 本無「此」字。</note>
<note n="0820071" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0820071">P 本無「正」字，非，此據 S 本補。</note>
<note n="0821072" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821072">S 本多一「心」字，作「分別心」。</note>
<note n="0821073" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821073">S 本作「取不」，有乙號，示改正。</note>
<note n="0821074" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821074">據 S 本補「得」字。</note>
<note n="0821075" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821075">據 S 本增一「心」字，作心想若動。P 本缺之。</note>
<note n="0821076" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821076">S 本「思」下多一「議」字，後加卜號點去。</note>
<note n="0821077" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821077">S 本無「不思」兩字，作「不觀者亦不思」，今從之。</note>
<note n="0821078" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821078">P 本「如何可得」，S 本作「可觀」。</note>
<note n="0821079" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821079">S 本「菩薩」之下有「十地自心妄想，分別建立。又佛吿大慧，於勝義中，無次第，亦無相續。又思益經及諸大乘經云：八地菩薩。」共四十字，P 本無之。</note>
<note n="0821080" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821080">S 本無「法」字。</note>
<note n="0821081" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821081">S 本無「細」字。</note>
<note n="0821082" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821082">S 本「說」作「言」。</note>
<note n="0821083" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821083">S 本作「不合觀」，少一「不」字。</note>
<note n="0821084" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821084">S 本多一「等」字。</note>
<note n="0821085" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821085">S 本無「不」字。</note>
<note n="0821086" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821086">S 本多「若不如是法敎令修學」九字。又 S 本「言佛」，P 本作「佛言」。</note>
<note n="0822087" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822087">S 本作「又重問來」。</note>
<note n="0822088" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822088">S 本無「不」字。</note>
<note n="0822089" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822089">S 本多「爲方便顯勝義」六字，後加卜號刪去。</note>
<note n="0822090" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822090">S 本無「與」字。</note>
<note n="0822091" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822091">S 本無「是一是異」四字。</note>
<note n="0822092" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822092">S 本多「不異」二字，後塗去。</note>
<note n="0822093" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822093">P 本無「何」字，據 S 本補。</note>
<note n="0822094" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822094">S 本有「離」字，據補。</note>
<note n="0822095" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822095">S 本無「別」字。</note>
<note n="0822096" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822096">S 本作「利根俱要」。</note>
<note n="0822097" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822097">P 本重「了」字，據 S 本刪。</note>
<note n="0822098" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822098">S 本作「不可言說」，多一「可」字。</note>
<note n="0822099" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0822099">S 本無「修行」二字。</note>
<note n="0823100" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823100">S 本有「云」字。</note>
<note n="0823101" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823101">S 本有「修」字，據補。</note>
<note n="0823102" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823102">S 本作「六波羅蜜」，P 本六字作「上」。</note>
<note n="0823103" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823103">S 本作「備」。</note>
<note n="0823104" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823104">S 本無「希」字。</note>
<note n="0823105" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823105">S 本無「云」字。</note>
<note n="0823106" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823106">S 本無「一切」兩字，是。</note>
<note n="0823107" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823107">S 本作「實非」。</note>
<note n="0823108" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823108">S 本無「水」字。</note>
<note n="0823109" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823109">S 本作「若不」，多一「不」字。</note>
<note n="0823110" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823110">S 本作「相」。</note>
<note n="0823111" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823111">S 本作「如不」。</note>
<note n="0823112" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823112">S 本有「蜜」字，是。</note>
<note n="0823113" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823113">S 本作「功位」，非。</note>
<note n="0823114" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823114">S 本無「承」字。</note>
<note n="0823115" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823115">S 本作「功位」。</note>
<note n="0824116" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824116">S 本作「可不」。</note>
<note n="0824117" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824117">S 本作「此」字，誤。</note>
<note n="0824118" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824118">S 本作「猶」，P 作「由」。</note>
<note n="0824119" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824119">據 S 本補「若」字。</note>
<note n="0824120" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824120">「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB34046">𬜒</g></term>」卽「那」，S 本無「阿」字。</note>
<note n="0824121" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824121">S 本「現」下有「說」字。</note>
<note n="0824122" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824122">S 本無「前者」二字。</note>
<note n="0824123" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824123">S 本無「法」字。</note>
<note n="0824124" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824124">P 本作「若離想思不不觀」，「思不」二字有ˇ號，刪去。</note>
<note n="0824125" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824125">S 本多一「顯」字。</note>
<note n="0824126" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824126">S 本眞下多一「惟」字。</note>
<note n="0824127" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824127">P 本「凡夫」作「非夫」，誤。</note>
<note n="0824128" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0824128">P 本作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB34060">󸔌</g></term>」，卽「泥」字。</note>
<note n="0825129" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825129">S 本無「一」字。</note>
<note n="0825130" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825130">S 本「經」下有「中」字。</note>
<note n="0825131" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825131">P 本作「惠」，卽「慧」。</note>
<note n="0825132" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825132">原作「惠」。</note>
<note n="0825133" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825133">S 本無「答」字。</note>
<note n="0825134" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825134">P 本無「言」字。</note>
<note n="0825135" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825135">S 本作「名等」，後乙去。</note>
<note n="0825136" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825136">S 本有「彼比丘」三字。</note>
<note n="0825137" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825137">S 本作「可得」。</note>
<note n="0825138" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825138">S 本多一「種」字。</note>
<note n="0825139" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825139">S 本「者」作「知」。</note>
<note n="0825140" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825140">S 本「有」作「爲」。</note>
<note n="0825141" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825141">S 本「者」作「知」。</note>
<note n="0825142" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825142">S 本多「或執」二字。</note>
<note n="0826143" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826143">P 本「着」作「看」，非。S 本作「着於衆生」。</note>
<note n="0826144" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826144">S 本漏去由「邊」至「爲」字，共十五字。</note>
<note n="0826145" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826145">S 本無「具足」二字。</note>
<note n="0826146" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826146">S 本作「三乘人」。</note>
<note n="0826147" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826147">S 本作「法」。</note>
<note n="0826148" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826148">S 本多「一」字，點去。</note>
<note n="0826149" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826149">S 本多一「亦」字，非。</note>
<note n="0826150" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826150">S 本「忘」作「妄」，非。</note>
<note n="0826151" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826151">S 本作「陛下」，P 本作「階」，非。</note>
<note n="0826152" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826152">S 本「慈」作「茲」，誤。</note>
<note n="0826153" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826153">S 本作「心契」，據補一「契」字。</note>
<note n="0826154" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826154">S 本多一「上」字，後塗去。</note>
<note n="0826155" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826155">S 本作「<g ref="#CB07560">䋄</g>明菩薩」，P 本作「冈」。P 本無「問」字。</note>
<note n="0826156" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826156">S 本作「法性理」。</note>
<note n="0826157" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0826157">P 本「一切」兩字旁注。</note>
<note n="0827158" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827158">S 本多一「依」字，今據增。</note>
<note n="0827159" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827159">S 本作「易變」，後加乙號。</note>
<note n="0827160" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827160">S 本無「著」字。</note>
<note n="0827161" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827161">S 本作「起」。</note>
<note n="0827162" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827162">S 本無「是」字。</note>
<note n="0827163" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827163">P 本無「耶」字，據 S 本補。</note>
<note n="0827164" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827164">S 本無「解」字。</note>
<note n="0827165" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827165">S 本多「當知是人，入智惠」諸字。</note>
<note n="0827166" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827166">S 本「對」字作「菿」，又上有「所」字，據補。</note>
<note n="0827167" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827167">S 本「聽」字作「<unclear/>」，P 本作「德」，非。</note>
<note n="0828168" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828168">S 本作「法義」。</note>
<note n="0828169" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828169">S 本作「雖是無思」。</note>
<note n="0828170" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828170">S 本作「稱上高大磧須與根」，按多一「高」字，又「糧」作「根」，非。</note>
<note n="0828171" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828171">P 本多一「出」字，衍；今據 S 本。</note>
<note n="0828172" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828172">S 本作「喩」作「貪」，疑誤。</note>
<note n="0828173" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828173">P 本作「煩惱除盡」。</note>
<note n="0828174" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828174">S 本無「下」字。</note>
<note n="0828175" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828175">S 本「无」誤作「天」。</note>
<note n="0828176" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828176">P 本無「繩」字，據 S 本補。</note>
<note n="0828177" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828177">S 本無「分」字。</note>
<note n="0829178" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829178">S 本無「當」字。</note>
<note n="0829179" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829179">S 本無「中」字。</note>
<note n="0829180" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829180">S 本無「者」字。</note>
<note n="0829181" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829181">S 本無「爲」字。</note>
<note n="0829182" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829182">S 本「无」字作「不」。</note>
<note n="0829183" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829183">S 本作「<g ref="#CB07087">𬻀</g>摩」，按「<g ref="#CB07087">𬻀</g>」爲菩薩之簡寫。「摩」字下有卄，卽「薩」字。</note>
<note n="0829184" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829184">S 本無「所」字。</note>
<note n="0829185" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829185">P 本無「不」字，據 S 本增。</note>
<note n="0829186" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829186">S 本「慧」作「惠」。</note>
<note n="0829187" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829187">「卽」 S 本作「則」。</note>
<note n="0829188" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829188">S 本作「智惠方便」。</note>
<note n="0829189" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829189">S 本作「分別」。</note>
<note n="0829190" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829190">S 本「云」作「中」。</note>
<note n="0829191" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829191">S 本無「如」字。</note>
<note n="0829192" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829192">S 本作「如是」。</note>
<note n="0829193" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829193">P 本多一「得」字，據 S 本刪。</note>
<note n="0829194" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829194">S 本作「答言」。</note>
<note n="0829195" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829195">S 本無「何」字。</note>
<note n="0829196" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829196">S 本多「萬一」兩字。</note>
<note n="0829197" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829197">「曰」字 S 本作「四」，非。</note>
<note n="0829198" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829198">S 本無「還有所觀」四字。</note>
<note n="0829199" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829199">S 本「觀察」下多一「知」字。</note>
<note n="0830200" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830200">S 本無「如」字。</note>
<note n="0830201" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830201">S 本作「如本從此門入」。多一「如」字。</note>
<note n="0830202" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830202">S 本「對」作「答」。</note>
<note n="0830203" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830203">S 本無「諸」字。</note>
<note n="0830204" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830204">S 本無「分別」二字。</note>
<note n="0830205" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830205">S 本作「已早」。</note>
<note n="0830206" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830206">S 本有「是」字。</note>
<note n="0830207" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830207">S 本無「一」字。</note>
<note n="0830208" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830208">S 本無「以」字及「分」字。</note>
<note n="0830209" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830209">S 本無「此」字。</note>
<note n="0830210" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830210">S 本「想」作「相」。</note>
<note n="0830211" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830211">S 本「无想」作「无相」。</note>
<note n="0830212" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830212">S 本作「答」。</note>
<note n="0830213" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830213">S 本無「此字」。</note>
<note n="0830214" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830214">P 本無「无心想」三字，依 S 本補。</note>
<note n="0830215" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830215">「則」字據 S 本增。</note>
<note n="0830216" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830216">S 本無「可」字。</note>
<note n="0830217" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830217">S 本有「問」字，今補。</note>
<note n="0830218" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830218">S 本無「故」字。</note>
<note n="0830219" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830219">S 本作「蜜」，誤。</note>
<note n="0830220" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830220">S 本多一「卽」字。</note>
<note n="0831221" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831221">S 本「喫」作「要」。</note>
<note n="0831222" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831222">S 本無「功」字。</note>
<note n="0831223" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831223">S 本多「若法」二字，衍。</note>
<note n="0831224" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831224">S 本俱無「法」字，缺。</note>
<note n="0831225" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831225">S 本無「法」字。</note>
<note n="0831226" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831226">S 本缺「法」字。</note>
<note n="0831227" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831227">S 本無「法」字。</note>
<note n="0831228" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831228">P 本缺「不行無爲法」五字，據 S 本增。</note>
<note n="0831229" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831229">S 本缺「法」字。</note>
<note n="0831230" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831230">S 本俱缺「法」字。</note>
<note n="0831231" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831231">S 本無「法」字。</note>
<note n="0831232" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831232">S 本無「法」字。</note>
<note n="0831233" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831233">S 本無「行」字。</note>
<note n="0831234" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831234">S 本無「得」字。</note>
<note n="0831235" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831235">S 本作「則化別授記」。</note>
<note n="0831236" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831236">S 本無「不分別生滅是授記義」句，疑漏。</note>
<note n="0831237" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831237">S 本無「相」字。</note>
<note n="0831238" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831238">S 本無「劫」字。</note>
<note n="0831239" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831239">S 本無「時」字。</note>
<note n="0831240" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831240">S 本無「燃」字，而多一「明」字。</note>
<note n="0831241" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831241">S 本有「一」字。</note>
<note n="0831242" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831242">S 本缺「行」字。</note>
<note n="0831243" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831243">S 本下有「言」字。</note>
<note n="0831244" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831244">P 本作「<g ref="#CB10999">𨈡</g>裁」。</note>
<note n="0831245" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831245">S 本無「法」字。</note>
<note n="0831246" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831246">S 本「則」作「卽」。</note>
<note n="0831247" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831247">S 本作「著」字，是，P 作「不看」，非。</note>
<note n="0831248" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831248">S 本作「人一口」。</note>
<note n="0831249" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831249">依 S 本作「莫作一人口思量」，較勝。</note>
<note n="0832250" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832250">S 本無「言」字。</note>
<note n="0832251" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832251">S 本多一「或」字。</note>
<note n="0832252" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832252">S 本作「法性」。</note>
<note n="0832253" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832253">S 本多一「禪」字，衍。</note>
<note n="0832254" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832254">S 本作「仏非但住」，P 本作「佛性」。</note>
<note n="0832255" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832255">S 本「分拆」兩字，衍。</note>
<note n="0832256" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832256">S 本作「承前修」，多一「修」字，兹補。</note>
<note n="0832257" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832257">S 本作「惠」。</note>
<note n="0832258" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832258">S 本多一「停」字，衍。</note>
<note n="0832259" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832259">S 本無「得」字。</note>
<note n="0832260" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832260">S 本無「者」字。</note>
<note n="0832261" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832261">S 本無「經」字。</note>
<note n="0832262" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832262">S 本無「通達」二字，而有一「則」字，非。</note>
<note n="0832263" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832263">S 本多「萬一」兩字。</note>
<note n="0832264" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832264">S 本有「中」字，衍。</note>
<note n="0832265" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832265">S 本多一「法」字，重。</note>
<note n="0832266" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832266">S 本無「現」字。</note>
<note n="0832267" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832267">S 本無「此」字。</note>
<note n="0832268" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832268">S 本無「人」字。</note>
<note n="0832269" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0832269">S 本作「云如何答」。多一「云」字。</note>
<note n="0833270" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833270">S 本「緣」字下多一段文，兹據補入。</note>
<note n="0833271" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833271">S 本「无」作「無」。</note>
<note n="0833272" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833272">S 本無「所」字。</note>
<note n="0833273" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833273">S 本有「答」字。</note>
<note n="0833274" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833274">S 本作「想」。</note>
<note n="0833275" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833275">S 本無「離」字。</note>
<note n="0833276" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833276">S 本「相」下有「義」字。</note>
<note n="0833277" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833277">S 本無「若」字。</note>
<note n="0833278" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833278">S 本無「說」字。</note>
<note n="0833279" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833279">S 本有「前」字。</note>
<note n="0833280" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833280">S 本有「乃」字。</note>
<note n="0833281" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833281">S 本無「一」字。</note>
<note n="0833282" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833282">S 本作「已」字，誤。</note>
<note n="0833283" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833283">S 本作「道」。</note>
<note n="0833284" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833284">S 本作「卽」。</note>
<note n="0833285" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833285">S 本無「住」字。</note>
<note n="0833286" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833286">S 本「在」字塗去，添注眉間。</note>
<note n="0833287" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833287">S 本無「時」字。</note>
<note n="0833288" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833288">S 本無「法」字。</note>
<note n="0833289" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833289">S 本無「所」字。</note>
<note n="0833290" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833290">S 本無「性」字。</note>
<note n="0833291" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833291">S 本作「法法界」，P 本作「法界」。</note>
<note n="0833292" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833292">S 本作「一切衆機」。</note>
<note n="0834293" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834293">S 本無一「法」字。</note>
<note n="0834294" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834294">S 本有「已」字。</note>
<note n="0834295" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834295">S 本作「來」，誤。</note>
<note n="0834296" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834296">S 本無「須」字。</note>
<note n="0834297" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834297">S 本作「卅」。</note>
<note n="0834298" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834298">S 本無「助」字。</note>
<note n="0834299" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834299">S 本漏去「贊普恩命」至「爲未奉」共二十四字。</note>
<note n="0834300" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834300">P 本奪「訟」字，依 S 本補。</note>
<note n="0834301" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834301">S 本作「誥問訖」，「誥」及「詰」之誤。下文又誤「邏娑」作「邏婆」。又「盤詰」 P 本作「誥」，非。</note>
<note n="0834302" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834302">S 本作「達摩摩低」，是。P 本奪一「摩」字。</note>
<note n="0834303" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834303">S 本作「令」。</note>
<note n="0834304" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834304">S 本「字」作「尞」。</note>
<note n="0834305" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834305">P 本重「說」字。</note>
<note n="0834306" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834306">S 本無「行」字。</note>
<note n="0834307" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834307">S 本「且」字誤作「具」。</note>
<note n="0834308" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834308">S 本無「論」字，非。</note>
<note n="0834309" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834309">P 本缺一「誠」字。</note>
<note n="0835310" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835310">P 本無「官」字。</note>
<note n="0835311" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835311">S 本作「官尞」。</note>
<note n="0835312" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835312">S 本無「人」字。</note>
<note n="0835313" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835313">S 本作「門徒弟子」。</note>
<note n="0835314" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835314">S 本「皆」作「比」。</note>
<note n="0835315" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835315">S 本有「處」字。</note>
<note n="0835316" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835316">S 本漏去「及敎弟法門」以下至「修行處」，共十三字。</note>
<note n="0835317" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835317">S 本無「具」字。</note>
<note n="0835318" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835318">S 本「和」作「知」，誤。</note>
<note n="0835319" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835319">S 本作「弟子」。</note>
<note n="0835320" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835320">S 本無「所」字。</note>
<note n="0835321" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835321">S 本下有「心」字，今增。</note>
<note n="0835322" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835322">S 本「思」作「想」。</note>
<note n="0835323" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835323">S 本作「離一切諸想，則名諸佛。」 P 本作「離一切諸佛，於勝義中」。</note>
<note n="0835324" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835324">S 本作「着」，是。</note>
<note n="0835325" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835325">S 本無「行」字。</note>
<note n="0835326" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835326">S 本作「三要惡道」。</note>
<note n="0835327" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835327">S 本作「轉經」，P 本重「經」字，非。</note>
<note n="0835328" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835328">S 本「起」作「超」。</note>
<note n="0835329" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835329">S 本「和上」作「知上」，誤。</note>
<note n="0835330" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835330">P 本作「准仰」。</note>
<note n="0835331" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835331">S 本作「大福德」。</note>
<note n="0835332" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835332">S 本作「當」。</note>
<note n="0836333" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836333">S 本無「不」字。</note>
<note n="0836334" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836334">P 本作「著積」。</note>
<note n="0836335" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836335">S 本下有「早」字，據補。</note>
<note n="0836336" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836336">S 本作「熒」，誤。</note>
<note n="0836337" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836337">S 本作「景中」。</note>
<note n="0836338" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836338">P 本作「聞法」，後塗改。</note>
<note n="0836339" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836339">P 本重「若」字。</note>
<note n="0836340" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836340">S 本作「外事」。</note>
<note n="0836341" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836341">「忍」字據 S 本增。</note>
<note n="0836342" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836342">S 本漏「勝」字。</note>
<note n="0836343" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836343">S 本作「闕」，是。P 本作「闊」，非。</note>
<note n="0836344" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836344">P 本作「大義」，兹依 S 本。</note>
<note n="0836345" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836345">S 本作「超」。</note>
<note n="0836346" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836346">依 S 本增一「境」字。</note>
<note n="0836347" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836347">S 本有「不」字，據增。</note>
<note n="0836348" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836348">S 本作「敎行」。</note>
<note n="0836349" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836349">S 本「未」作「來」。</note>
<note n="0836350" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836350">S 本無「所」字。</note>
<note n="0836351" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836351">S 本無此經題一行。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0797005" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0797005">詳立花秀孝：《唐蕃兩國佛敎之交涉》。《宗敎研究》，新一一∕六六七。參佐藤長《西藏古代史研究》頁七九九引。（CBETA 按：大藏經補編此頁中缺相對應之註標[05]，今於此處加上[05]之註標。）</note>
<note n="0798008" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0798008"><p>據《衛藏通志卷》六按語，其材料蓋據布達拉宮經簿，與 Bu ston 書相同，見該書頁一二三～一二四。按通志雖非第一手史料，然所記亦有來歷，勘以 Bu ston 佛敎史：</p><p>巴勒布王＝ Bul Po（hi rgyal）</p><p>鄂特巴爾郭恰＝ Hod zer go cha</p><p>拜木薩＝ bal mo - bza 指<name role="" type="person">尼泊爾</name>王妃。</p><p>譯名皆符合，參藤長古代西藏史研究頁五五。</p>（CBETA 按：大藏經補編此頁中缺相對應之註標[08]，今於此處加上[08]之註標。）</note>
<note n="0806040" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0806040">Minor Buddhist Texts V. II. P. 33.（CBETA 按：大藏經補編此頁中缺相對應之註標[40]，今於此處加上[40]之註標。）</note>
<note n="0824120" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0824120"><term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB07249">𱼶</g></term>卽「那」，S 本無「阿」字。</note>
<note n="0828172" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0828172">S 本「喩」作「貪」，疑誤。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0808a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0808a1401">已【CB】，巳【補編】</note>
<note n="0811a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0811a1101">錫【CB】，<unclear/>【補編】</note>
<note n="0811a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0811a1501">榻【CB】，<g ref="#CB06869">𦐇</g>【補編】</note>
<note n="0815a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0815a1601">沫【CB】，沬【補編】</note>
<note n="0824a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0824a0501"><g ref="#CB07249">𱼶</g>【CB】，<g ref="#CB34046">𬜒</g>【補編】</note>
<note n="0824a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0824a0901"><g ref="#CB07249">𱼶</g>【CB】，<g ref="#CB34046">𬜒</g>【補編】</note>
<note n="0826a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0826a0301">猒【CB】，<g ref="#CB34049">󸔁</g>【補編】</note>
<note n="0836a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836a1501">「校記 A」條目已加入本文註標連結。</note>
<note n="0842a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0842a0601">妥【CB】，安【補編】</note>
<note n="0842a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0842a1801">妥【CB】，安【補編】</note>
<note n="0843a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0843a0701">「注釋」條目已加入本文註標連結。</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>